﻿<span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"><div style="font-size: medium;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"><p style="font-size: medium;"><b style="font-size: x-large;"><span lang="ZH-CN" style="mso-ascii-font-family: Aptos; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-fareast-theme-font: minor-fareast; mso-hansi-font-family: Aptos; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">請參閱我的善知識John Tan的文章：</span></b></p><div style="background: repeat rgb(249, 249, 249); border-bottom-color: rgb(221, 221, 221); border-bottom-style: solid; border-bottom-width: 1px; border-bottom: 1px solid rgb(221, 221, 221); color: #555555; font-size: medium; padding: 10px 0px; text-align: center;"><a href="https://www.awakeningtoreality.com/2024/06/thusness-passerby-traditional-chinese.html" style="color: #0066cc; margin: 0px 8px; text-decoration-line: none;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: large;">Thusness “真如”/PasserBy “過路人”開悟的七個階段 - Chinese Translation of Thusness/PasserBy's Seven Stages of Enlightenment&nbsp;</span></a></div><p style="font-size: medium;"><b><span style="font-family: Noto Sans; font-size: large;">Please read this first (English):&nbsp;</span></b></p><p style="font-size: medium;"><a href="https://www.awakeningtoreality.com/2007/03/thusnesss-six-stages-of-experience.html" style="-webkit-text-size-adjust: auto; color: #9e7b22; text-decoration-line: none; text-size-adjust: auto;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: large;">Thusness/PasserBy's Seven Stages of Enlightenment</span></a></p></span></div><div style="font-size: medium;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"><b><br /></b></span></div><div style="font-size: medium;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"><b>繁體中文:&nbsp;<a href="https://www.awakeningtoreality.com/2025/03/soh2010-2013_7.html">(繁體中文)Soh的覺悟之路：2010~2013年的心性體悟錄</a></b></span></div><div><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"><b>For English readers, please see: <a href="https://www.awakeningtoreality.com/2025/03/english-translation-sohs-chinese.html">English Translation: Soh's Chinese Articles on Experiential Realizations from 2010 to 2013</a></b></span></div><div style="font-size: medium;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"><br /></span></div><div style="font-size: medium;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">Here are some Chinese articles from 2010~2013 containing writings about my realizations and experiences.</span></div><div style="font-size: medium;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"><br /></span></div><div style="font-size: medium;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"><br /></span></div><div><p data-end="24" data-start="0">以下是我撰寫的一些關于個人體悟與經歷的中文文章。</p><p data-end="108" data-is-last-node="" data-is-only-node="" data-start="26">附注：雖然文章探討了超越“源頭”的見解，但在實際的修行旅程中，首要之舉應是通過自我探尋來證悟“源頭”（亦稱本我），正如第一篇文章中所強調的那樣，這是一切修行的基石。</p></div><div style="font-size: medium;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"><br /></span></div><div><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"><div align="center" class="MsoNormal" style="font-size: medium; text-align: center;"><hr align="center" size="2" width="100%" /></div><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b>2010</b><b><span lang="ZH-CN">年</span>6</b><b><span lang="ZH-CN">月</span>29</b><b><span lang="ZH-CN">日</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">在</span>2010</b><b><span lang="ZH-CN">年</span>2</b><b><span lang="ZH-CN">月</span>9</b><b><span lang="ZH-CN">日</span></b><span lang="ZH-CN">，我經歷了一個修行上的體悟：我體悟了什么是自性、本來面目、真我。當時我正在打坐，腦海里有一個疑問</span>——“<span lang="ZH-CN">我未生以前的本來面目是什么？</span>”<span lang="ZH-CN">我非常想找出答案，但也清楚地知道，這并不是憑借意念或思考就能明白的。就在那一刻，突然一切意念都消失了，自性顯現，心中了然明白；所悟到的極其清晰，一切疑惑也隨之蕩然無存。自從傳法后，我在幾年前便開始對自性有所體會，但那次之后，我對它再無疑惑。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">因為這是一個超越語言文字的真理，能用言語表達的部分非常有限（就如</span>“<span lang="ZH-CN">如人飲水，冷暖自知</span>”<span lang="ZH-CN">）。再加上和朋友之間多半都用英語交流，但今天我還是會盡量用我淺薄的中文來表達我的體悟。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">我剛才提到的</span>“<span lang="ZH-CN">自性</span>”<span lang="ZH-CN">，到底指的是什么？什么是</span>“<span lang="ZH-CN">未生以前的本來面目</span>”<span lang="ZH-CN">？</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">如果你能夠將一切意念、我執和妄想都舍棄，甚至把身心都完全放下，此刻你真的會徹底消失、不復存在嗎？你的身體會變成一具尸體嗎？不會。就在這時，空然無一物，剩下的便是不生不滅的自性、本來面目，也就是你自身的</span>“<span lang="ZH-CN">存在</span>”<span lang="ZH-CN">。它無形無相，卻自無始劫以來就始終存在，不增不減，超越時空，如如不動，是本體</span>/<span lang="ZH-CN">靈性</span>/<span lang="ZH-CN">靈知。它的本質便是</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”——<span lang="ZH-CN">了了分明、靈敏覺知，能照見萬物，如同鏡子可映照萬物。一切所見所聞都因這</span>“<span lang="ZH-CN">覺性</span>”<span lang="ZH-CN">而自然顯現。有了這個</span>“<span lang="ZH-CN">存在</span>”<span lang="ZH-CN">的本身，有了</span>“<span lang="ZH-CN">覺性</span>”<span lang="ZH-CN">作為依靠，身體才具備活力</span>——<span lang="ZH-CN">這就是覺性的妙用。正如《達摩大師血脈論》所說：</span>“<span lang="ZH-CN">佛是西國語，此土云覺性。覺者靈覺，應機接物，揚眉瞬目，運手動足，皆是自己靈覺之性。</span>”<span lang="ZH-CN">如果覺照力強，便會在一舉一動中都照得清清楚楚</span>——<span lang="ZH-CN">甚至平時吃飯、走路，也會讓人感覺</span>“<span lang="ZH-CN">妙不可言</span>”<span lang="ZH-CN">，因為那都是覺性的妙用。與之相對，一般人在日常生活中，不管做什么事，總是一邊做事一邊胡思亂想，很難真正理解和體會到這種</span>“<span lang="ZH-CN">妙</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">我們的</span>“<span lang="ZH-CN">聞性</span>”<span lang="ZH-CN">不變，一切意念與感受都在覺性之中起落，但覺性常照不受影響。通常，我們都會把自己的身心認定為</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">，若是走路或行動時，就好像</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">這個身心在周圍環境里移動。但如果在走路或跑步時能持續覺照，你會發現周圍的景色實際上是在你的</span>“<span lang="ZH-CN">本性</span>”<span lang="ZH-CN">當中來來去去，而你</span>——<span lang="ZH-CN">無形無相、包含萬物、有如虛空一般的自性</span>——<span lang="ZH-CN">并未移動。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">如果你真正見證了</span>“<span lang="ZH-CN">未生以前的本來面目</span>”<span lang="ZH-CN">這一真理，就會完全沒有疑惑，你甚至想否認都做不到。你會明白，在你的人生中，自性</span>/<span lang="ZH-CN">覺性</span>/<span lang="ZH-CN">存在本身是唯一不可否認的真理。一切也是自性的顯相；若沒有自性，你就不可能在這里閱讀這篇文章。這一切都無需思考便可確信，它并不是透過思考才能得出的結論或理解的東西。比如，你看到一個人舉止斯文，又戴著很深的眼鏡，便用思考得出</span>“<span lang="ZH-CN">他是個有學問的人</span>”<span lang="ZH-CN">的結論，可你卻無法百分之百確定這就是真相。而見性則完全不同：它并不依靠思考，只是在前念已過、后念不生、當下無思無念時，就能肯定這就是我們實實在在的真如本性，從而不再疑惑。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">在見性后的一兩個月里，我有了更深的體會：進一步了解到自性就像</span>“<span lang="ZH-CN">大空氣</span>”<span lang="ZH-CN">，既不屬于</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">，也不屬于</span>“<span lang="ZH-CN">你</span>”<span lang="ZH-CN">，一切有情無情萬物都從這宇宙本體</span>/<span lang="ZH-CN">大虛空而生。這也讓我明白了</span>“<span lang="ZH-CN">天地同根，萬物同體</span>”<span lang="ZH-CN">的涵義。虛空中充滿覺性，能顯現一切；同時，我也更清楚地看破了</span>“<span lang="ZH-CN">我相</span>”<span lang="ZH-CN">和</span>“<span lang="ZH-CN">人相</span>”<span lang="ZH-CN">的虛幻。原來一切都是宇宙本體的現象，連走路、咳嗽、說話，也都不是</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">你</span>”<span lang="ZH-CN">在做，而是宇宙本體的自然運作。</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">是完全虛假的，如果不舍棄對</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">和</span>“<span lang="ZH-CN">我所</span>”<span lang="ZH-CN">的執著，就會生起各種煩惱</span>——<span lang="ZH-CN">那正是一切煩惱的根源。修行就像</span>“<span lang="ZH-CN">小空氣</span>”<span lang="ZH-CN">融入</span>“<span lang="ZH-CN">大空氣</span>/<span lang="ZH-CN">大宇宙</span>”<span lang="ZH-CN">，將</span>“<span lang="ZH-CN">小我</span>”<span lang="ZH-CN">舍棄，在這宇宙本體之中，自然運作，自在無礙。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">不過，這并不是說修行時要完全不生心</span>——<span lang="ZH-CN">否則，日常生活和做事都無法進行。我們的念頭就像云朵，而自性是開放無量、無邊，如天空一般。如果能保持覺照去做事，心念也會隨緣而生、隨緣而滅；覺照靈敏，看到念頭的起落來去就像云朵飄過天空，而天空仍然是一樣地寧靜、祥和，依舊清凈無染（</span>“<span lang="ZH-CN">本來無一物，何處惹塵埃</span>”<span lang="ZH-CN">）。天空并不拒絕云朵，云朵也不會障礙天空，一切隨緣而了，不留痕跡。最重要的是保持覺照，不執著于念頭。如果執著于</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">和</span>“<span lang="ZH-CN">我所</span>”<span lang="ZH-CN">的妄想，就不得解脫；而若執著于意識的分別與染著也不得解脫。所謂</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">，就是覺照一切而無分別與染著。所以，</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">和</span>“<span lang="ZH-CN">心</span>”<span lang="ZH-CN">要分得清清楚楚。若想解脫，就需要</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">。即使有念頭，但其中也有</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">，那就不是凡夫的</span>“<span lang="ZH-CN">意識心</span>”<span lang="ZH-CN">，而是</span>“<span lang="ZH-CN">覺心</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">我認為這些體悟本身并沒什么了不起的，因為每個認真修行到一定階段的人都會有他自己的體悟，而且這些體悟也并不代表就完全解脫了。</span>“<span lang="ZH-CN">從悟起修</span>”<span lang="ZH-CN">非常重要，我覺得我的修行之路才剛開始。其實究竟來說，也并不需要修什么，因為自性本具足、本來如是，只需</span>“<span lang="ZH-CN">持</span>”<span lang="ZH-CN">（保持覺照）。如果把一切都舍棄，那么剩下的就是我們本來具足、清凈無染的本覺。</span><o:p></o:p></p><div align="center" class="MsoNormal" style="font-size: medium; text-align: center;"><hr align="center" size="2" width="100%" /></div><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b>2011</b><b><span lang="ZH-CN">年</span>1</b><b><span lang="ZH-CN">月</span>14</b><b><span lang="ZH-CN">日</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">在我寫上一篇文章的四個月后，我又有了新的體會。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">我悟到：原來</span>“<span lang="ZH-CN">見相</span>”<span lang="ZH-CN">就是</span>“<span lang="ZH-CN">見性</span>”<span lang="ZH-CN">，并無所謂</span>“<span lang="ZH-CN">性相</span>”<span lang="ZH-CN">之別。我曾經在師父的文章里讀到</span>“<span lang="ZH-CN">青青翠竹盡是法身，郁郁黃花無非般若</span>”<span lang="ZH-CN">，這次我深切體悟到了這句話的涵義。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">從這里，我明白自己在</span>2010<span lang="ZH-CN">年</span>2<span lang="ZH-CN">月所悟到的其實只是</span>“<span lang="ZH-CN">性體</span>”<span lang="ZH-CN">。當時雖然也說</span>“<span lang="ZH-CN">一切是佛性的妙用</span>”<span lang="ZH-CN">，但在</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>”<span lang="ZH-CN">和</span>“<span lang="ZH-CN">用</span>”<span lang="ZH-CN">之間仍然起了分別，還不知什么是</span>“<span lang="ZH-CN">體用一如</span>”<span lang="ZH-CN">。在那種層次里，對覺性本體的認識還是</span>“<span lang="ZH-CN">空無所有、無形無相的能覺</span>”<span lang="ZH-CN">，所以總想守住那個</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">，在偏向于</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">之中生起了</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">的法執。還不理解一切法本來平等，都是佛性的妙用。直到</span>2010<span lang="ZH-CN">年</span>10<span lang="ZH-CN">月中旬，我依照一部佛經</span>——<span lang="ZH-CN">《</span>Bahiya Sutta<span lang="ZH-CN">》（《婆酰迦經》）</span>——<span lang="ZH-CN">的指示來觀照，這才有了新的突破。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">經里記載：婆酰迦因為受到人們的恭敬與供養，心中生起了</span>“<span lang="ZH-CN">我是不是已經成道</span>”<span lang="ZH-CN">的念頭。一位前世曾與他共修的天神知道巴希亞心中存有疑慮，便現身告訴他：他不僅沒有成道，也根本還沒進入成道之道。婆酰迦問：</span>“<span lang="ZH-CN">那么現在誰已成道？</span>”<span lang="ZH-CN">天人回答：</span>“<span lang="ZH-CN">在舍衛城有一位開悟的圣者正在傳授成道之法，他就是佛陀。</span>”<span lang="ZH-CN">于是婆酰迦前往舍衛城見到佛陀時，恰逢佛陀在化緣，他請求佛陀為他開示，但佛陀拒絕了，表示此時不宜。婆酰迦再三請求，表示誰也無法預料他和佛陀生命中的危險。后來佛陀答應為他開示，說道：</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">婆酰迦，在看東西時，只有看東西；在聽聲音時，只有聽聲音；在聞、嘗、觸任何東西時，就只有聞、嘗、觸；在思想時，就只有思想。正因為在看時只有看，在聽時只有聽，在聞、嘗、觸時就只是聞、嘗、觸，在思想時就只是思想，所以于一切境界并沒有一個</span>‘<span lang="ZH-CN">你</span>’<span lang="ZH-CN">。既沒有</span>‘<span lang="ZH-CN">你</span>’<span lang="ZH-CN">，就沒有一個</span>‘<span lang="ZH-CN">你</span>’<span lang="ZH-CN">在那里；既沒有</span>‘<span lang="ZH-CN">你</span>’<span lang="ZH-CN">在那里，也就沒有一個</span>‘<span lang="ZH-CN">你</span>’<span lang="ZH-CN">在這里、那里或中間。此即苦的止息。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">婆酰迦聽了短短一句話，當場解脫。然而，當天他就被牛撞死了。佛陀的弟子問：</span>“<span lang="ZH-CN">婆酰迦往生到哪一道？</span>”<span lang="ZH-CN">佛陀回答：</span>“<span lang="ZH-CN">婆酰迦有智慧，他依據佛法修持，卻不以有關佛法的問題來打擾我，婆酰迦已經徹底解脫了。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">我當時依照佛陀在《婆酰迦經》給婆酰迦的開示去觀照一切（那時我是在動中修），突然體悟到</span>——<span lang="ZH-CN">當看見山河大地時，并沒有一個能覺與所覺的對立，這種</span>“<span lang="ZH-CN">能所</span>”<span lang="ZH-CN">的分別根本不存在：能覺就是所覺！覺性并不是一個</span>“<span lang="ZH-CN">無形無相的能覺</span>”<span lang="ZH-CN">，覺性就是</span>“<span lang="ZH-CN">所見所聞</span>”<span lang="ZH-CN">。在聽聲音時只有聲音，并沒有聽者；在觀看景色時只有景色，并沒有觀者；在思想時只有思想，并沒有思想者。正因為沒有能所，也就沒有距離。沒有一個</span>“<span lang="ZH-CN">立場</span>”<span lang="ZH-CN">（所謂</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">對</span>“<span lang="ZH-CN">外景</span>”<span lang="ZH-CN">的分別）來生起分別或衡量遠近。宇宙就是自性，沒有任何</span>“<span lang="ZH-CN">你</span>”<span lang="ZH-CN">在這里或那里，也就沒有任何時空限制。當看到山河大地時，就沒有一種</span>“<span lang="ZH-CN">我在身體里看著外面的景色</span>”<span lang="ZH-CN">的感覺</span>——<span lang="ZH-CN">因為身體也只是一個虛幻的假相。此刻身心脫落、能所雙亡，完全沒有內外之分；山河大地就是法身，整個宇宙就是一片大光明，無內外、無中邊、無方所。</span>“<span lang="ZH-CN">見相就是見性</span>”<span lang="ZH-CN">，但卻沒有一個</span>“<span lang="ZH-CN">能見者</span>”<span lang="ZH-CN">和</span>“<span lang="ZH-CN">所見之境</span>”<span lang="ZH-CN">。雖身心脫落、能所雙亡，一切平凡的生活和處世依然照舊，只是已沒有一個</span>“<span lang="ZH-CN">行者</span>”<span lang="ZH-CN">在做，也沒有一個</span>“<span lang="ZH-CN">覺者</span>”<span lang="ZH-CN">在看，一切都清清楚楚、了了分明，來去隨緣自顯。所有所見所聞都</span>“<span lang="ZH-CN">不即不離</span>”<span lang="ZH-CN">，當下就是佛性的妙用，念頭也一樣，如同海上的波浪或多或少，總歸其本質還是水。并不需要</span>“<span lang="ZH-CN">去掉波浪</span>”<span lang="ZH-CN">去找水（這里</span>“<span lang="ZH-CN">水</span>”<span lang="ZH-CN">比喻一切法的法性和質地</span>——<span lang="ZH-CN">空性、覺性）。所以修行并不在于究竟是</span>“<span lang="ZH-CN">有念</span>”<span lang="ZH-CN">還是</span>“<span lang="ZH-CN">無念</span>”<span lang="ZH-CN">，而在于對念頭有沒有迷惑。只要不迷惑，便不會在</span>“<span lang="ZH-CN">動</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">靜</span>”<span lang="ZH-CN">之間產生差別。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">很多人以為</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">是一種修行的成就，比如通過修行而讓自己不再執著</span>“<span lang="ZH-CN">我相</span>”<span lang="ZH-CN">，當然這很重要，也是修行中的一大成就。但佛陀在這部經文中所講的</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">，并不是一種修行后才有的成就，而是一個</span>“<span lang="ZH-CN">法印</span>”——<span lang="ZH-CN">對一切法而言，本來就無我！本來就無能覺者</span>/<span lang="ZH-CN">所覺的對立，本來就無見者</span>/<span lang="ZH-CN">聽者</span>/<span lang="ZH-CN">行者！一直以來，在聽聲音時都只有聲音，沒有所謂的</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">聞者</span>”<span lang="ZH-CN">。這本來就是如此，并不需要去</span>“<span lang="ZH-CN">消滅</span>”<span lang="ZH-CN">一個</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">，因為從頭到尾就沒有一個</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">可以消滅。這是需要實際體悟的，并不是通過修行或境界才能獲得。如果沒有真正親證般若智，無論如何修行，也很難進入這樣的自然狀態。所以</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">不是一種成就，而是法本無我、本來如此。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">還有許多人以為要</span>“<span lang="ZH-CN">去掉生滅相</span>/<span lang="ZH-CN">念頭</span>”<span lang="ZH-CN">才能達到</span>“<span lang="ZH-CN">不生不滅</span>”<span lang="ZH-CN">的自性。這正是我曾經也有的理解，但現在明白了：如果這些生滅法不起分別對立，當下即是不生不滅，不來不去，動靜不二。也就不會再有上一篇文章里所說的</span>“<span lang="ZH-CN">生滅法在不動的自性中來去</span>”<span lang="ZH-CN">的分別</span>——<span lang="ZH-CN">因為對當下這一念、一種聲音來說，若不起分別、對立、執著，當下就是實相，超越過去、現在與未來。一切雖然不斷演變，但在演變當中的當下卻并無</span>“<span lang="ZH-CN">動相</span>”<span lang="ZH-CN">，沒有來去之相，只有實相，非動非靜。因此《楞嚴經》才說：</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">阿難！汝猶未明一切浮塵諸幻化相，當處出生、隨處滅盡。幻妄稱相，其性真為妙覺明體。如是乃至五陰六入，從十二處至十八界，因緣和合，虛妄有生；因緣別離，虛妄名滅；殊不能知生滅去來本如來藏，常住妙明，不動周圓，妙真如性。性真常中，求于去來、迷悟、死生，了無所得。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="line-height: normal;"><span lang="ZH-CN">（更新：</span>Soh<span lang="ZH-CN">指出，</span>John
Tan<span lang="ZH-CN">此前寫道：</span>“<span lang="ZH-CN">大乘佛教中的</span>‘<span lang="ZH-CN">常</span>’<span lang="ZH-CN">意味著不存在生滅的因，而非所謂的</span>‘<span lang="ZH-CN">不變與真實</span>’<span lang="ZH-CN">。</span>”, ““<span lang="ZH-CN">常</span>”<span lang="ZH-CN">并非指有個東西保持不變，而是指沒有生之因。</span>”<span lang="EN-GB">）</span><span style="font-family: &quot;Times New Roman&quot;, serif; font-size: medium;"><o:p></o:p></span></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">而《大乘起信論》亦云：</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">法我見者，依二乘鈍根故，如來但為說人無我。以說不究竟，見有五陰生滅之法，怖畏生死，妄取涅槃。云何對治？以五陰法自性不生，則無有滅，本來涅槃故。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">因此，如果想要</span>“<span lang="ZH-CN">去除生滅法</span>”<span lang="ZH-CN">來達到</span>“<span lang="ZH-CN">不生不滅</span>”<span lang="ZH-CN">，依然是在能所的對立與法執當中。并不知道一切法都是緣起性空的幻相，并非實有，而是妙覺明體的妙用，并沒有生滅與來去之相。同時也要知道，離開現象就無所謂</span>“<span lang="ZH-CN">佛性</span>”<span lang="ZH-CN">可言</span>——<span lang="ZH-CN">體用不可分。空由有顯，有因空立。實相與幻相并非截然二物；同樣看到某個東西，迷時著相，悟時一切是實相。一切如夢幻泡影，但同時也是自性光明之顯現，這兩者并不矛盾。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">所以，所謂的</span>“<span lang="ZH-CN">離相</span>”<span lang="ZH-CN">和</span>“<span lang="ZH-CN">無念</span>”<span lang="ZH-CN">，并不是要消滅一切外在之相和念頭，而是要離開能所的妄境，看破一切相的實有與執著，不生對立與分別，也不拒絕任何現象。當下所面對的一切便是實相。因此《六祖壇經》說：</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">惠能即會祖意，三鼓入室。祖以袈裟遮圍，不令人見，為說金剛經。至</span>‘<span lang="ZH-CN">應無所住而生其心</span>’<span lang="ZH-CN">，惠能言下大悟，一切萬法，不離自性。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">若想</span>“<span lang="ZH-CN">離開所見所聞</span>”<span lang="ZH-CN">去找一個</span>“<span lang="ZH-CN">佛性</span>”<span lang="ZH-CN">，那完全是多余的。如果要悟到體用一如，就要</span>“<span lang="ZH-CN">見色明心，聞聲悟道</span>”<span lang="ZH-CN">，既不偏空，也不執有。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">最后，以一首偈語來總結：</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">深入觀行，婆酰迦經；</span><br /></b><b><span lang="ZH-CN">了悟經旨，直指無心。</span><br /></b><b><span lang="ZH-CN">無執能所，忘卻身心；</span><br /></b><b><span lang="ZH-CN">方知見性，只需明相。</span><br /></b><b><span lang="ZH-CN">明相見性，見色明心；</span><br /></b><b><span lang="ZH-CN">真心空性，隨緣顯相。</span><br /></b><b><span lang="ZH-CN">迷時幻相，悟時真心；</span><br /></b><b><span lang="ZH-CN">山河大地，原是法身。</span><br /></b><b><span lang="ZH-CN">色聲香味，盡是妙心。</span></b><o:p></o:p></p><div align="center" class="MsoNormal" style="font-size: medium; text-align: center;"><hr align="center" size="2" width="100%" /></div><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b>2011</b><b><span lang="ZH-CN">年</span>6</b><b><span lang="ZH-CN">月</span>5</b><b><span lang="ZH-CN">日（最后更新：</span>2011</b><b><span lang="ZH-CN">年</span>10</b><b><span lang="ZH-CN">月</span>16</b><b><span lang="ZH-CN">日）</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">注</span></b><span lang="ZH-CN">：此為較短版本，較長版本請見：</span><br /><a href="http://awakeningtoreality.blogspot.com/p/updated-poems.html" target="_new">http://awakeningtoreality.blogspot.com/p/updated-poems.html</a><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">與佛同在（摘錄）</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">新加坡</span>&nbsp;X</b><br />(X<span lang="ZH-CN">居士之子，</span>21<span lang="ZH-CN">歲</span>)<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">通序</span></b><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">這是我寫的一篇關于我對空性的體悟，文中最想闡述的便是</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">的不可分性。常聽到很多對于</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">的討論，但若一個修行人僅僅從</span>“<span lang="ZH-CN">悟覺體</span>”<span lang="ZH-CN">就自以為了解空性，那便無法正確把握什么是真正的</span>“<span lang="ZH-CN">性空</span>”<span lang="ZH-CN">，因為那修行人依舊</span>“<span lang="ZH-CN">歸守</span>”<span lang="ZH-CN">于一個真實體，不見五蘊萬法內外皆無實有，不懂得</span>“<span lang="ZH-CN">諸法性空</span>”<span lang="ZH-CN">乃是</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">的智慧延伸到一切法之上。所以若不先悟</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">，便無法深入</span>“<span lang="ZH-CN">性空</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">在這篇文章里，除了在第二部分《魔術幻變，無中生有》中表達我近期對</span>“<span lang="ZH-CN">緣起性空</span>”<span lang="ZH-CN">的體悟外，在第一部分《空明不二，但非相同》中也提及了修行道路上極為重要的幾點：</span><o:p></o:p></p><ol start="1" style="font-size: medium; margin-top: 0cm;" type="1"><li class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">體悟</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">、</span>“<span lang="ZH-CN">根源</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></li><li class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">體悟</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">，而明白</span>“<span lang="ZH-CN">體、根源</span>”<span lang="ZH-CN">只是一種</span>“<span lang="ZH-CN">習見</span>”<span lang="ZH-CN">，破除此</span>“<span lang="ZH-CN">習見</span>”<span lang="ZH-CN">障礙以更進一步了悟</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></li><li class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">空</span>/<span lang="ZH-CN">無我并不是境界或對治法，究竟的正見在于擺脫一切知見的解脫；空慧者不立一切法，諸法平等，彰顯真如。</span><o:p></o:p></li><li class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">體悟</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”——<span lang="ZH-CN">原來</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">是學來的，本就沒有我。</span><o:p></o:p></li><li class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">覺悟正見之重要性。</span><o:p></o:p></li><li class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">若缺失以上幾種體悟，就無法深入理解</span>“<span lang="ZH-CN">空性</span>”<span lang="ZH-CN">的意義。</span><o:p></o:p></li></ol><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">這些體悟同樣寶貴，也都同等重要。小乘行者證人我空，大乘行者證人法二空；但若不先悟</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">，便不可能真正了悟</span>“<span lang="ZH-CN">性空</span>”<span lang="ZH-CN">。若能明白這一點，便能理解</span>“<span lang="ZH-CN">小乘與大乘的體悟只是同一路上的自然進展</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">其實，自性本來如此、本來具足，在圣不增，在凡不減。但若一個人不覺悟這本具的如來寶藏，就好比他口袋里早有一顆鉆石，卻因無明而忘了，只好當乞丐向別人討錢。有錢人也能變成窮人，因為雖然本來擁有寶藏，但無法受益。同理，我們真如本性本自具足，卻被無明妄見所迷，所以必須通過正見、正確的指引與正法修持才能漸次覺悟，但最終仍是</span>“<span lang="ZH-CN">悟無所得</span>”<span lang="ZH-CN">。也可以說，本來就是空。如果本來沒有迷，也就不需要什么</span>“<span lang="ZH-CN">悟</span>”<span lang="ZH-CN">。佛性本來具足，無所謂迷悟。但眾生在苦海生死的迷夢中，才需要覺醒。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><o:p>&nbsp;</o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">（一）空明不二，但非相同</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">性相一如</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">一切相無非自性空明，性相一如而具空有。</span><br /><span lang="ZH-CN">性空不否認妙覺之用，幻法無體相卻生動。</span><br /><span lang="ZH-CN">天地法界皆是假相假用，有如風吹水流。</span><br /><span lang="ZH-CN">覺光無體，假用無窮，妙法非有也非空。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">即非相同</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">空明不二，但并非相同；悟體、悟性并不相同。</span><br /><span lang="ZH-CN">若見本覺卻不悟空性，只是見</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>”<span lang="ZH-CN">而未見</span>“<span lang="ZH-CN">性</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><br /><span lang="ZH-CN">若見覺體有不變實體，仍執外道常、我見。</span><br /><span lang="ZH-CN">因此，要見性須證無我，再悟諸法性空，方入道要門：在于</span>“<span lang="ZH-CN">見、證、行</span>”<span lang="ZH-CN">三者。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">注解</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">在修行中，具有某些體悟的人其實不少，但能明白體悟有不同層次的人并不多。比如我在去年二月，第一次體悟到</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">；兩個月后又體會到</span>“<span lang="ZH-CN">小我</span>”<span lang="ZH-CN">的虛幻；到了八月，開始體會到</span>“<span lang="ZH-CN">覺性無能所</span>”<span lang="ZH-CN">；十月則悟到</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">。然而，即便悟到</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">，雖然已經超越了外道之見（如梵我</span>/<span lang="ZH-CN">神我等），也并不意味著已經悟入</span>“<span lang="ZH-CN">一切法空性</span>”<span lang="ZH-CN">。</span>“<span lang="ZH-CN">諸法無我</span>”<span lang="ZH-CN">其實還有更深的含義，這已超越了一般小乘行者對空和無我的理解。（如我第二篇文章中提到的婆酰迦，他只證得小乘阿羅漢果，也就是</span>“<span lang="ZH-CN">人我空</span>”<span lang="ZH-CN">。）小乘行者只悟</span>“<span lang="ZH-CN">我空</span>”<span lang="ZH-CN">，大乘則悟</span>“<span lang="ZH-CN">人法二空</span>”<span lang="ZH-CN">。而即使體悟到</span>“<span lang="ZH-CN">人法二空</span>”<span lang="ZH-CN">，也只是踏上佛道的開端</span>——<span lang="ZH-CN">因為尚未凈化多生累劫于第八識中所植的種子，未達究竟佛果。雖然我去年就體悟了</span>“<span lang="ZH-CN">無我（人我空）</span>”<span lang="ZH-CN">，但今年六月才真正體悟</span>“<span lang="ZH-CN">法空</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">注</span></b><span lang="ZH-CN">：</span><br /><span lang="ZH-CN">我曾看過一些外道書籍，通過這些體悟，逐漸明白外道與佛法的區別。外道也可能體悟到</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">，甚至破除能所分別，把一切歸為</span>“<span lang="ZH-CN">同一覺體</span>”<span lang="ZH-CN">，可他們依然無法超越</span>“<span lang="ZH-CN">我見、常見</span>”<span lang="ZH-CN">，往往認為</span>“<span lang="ZH-CN">覺性</span>”<span lang="ZH-CN">有一個不變的實體，萬物都在這個</span>“<span lang="ZH-CN">無量無邊</span>”<span lang="ZH-CN">的本體內生起滅去，但本體</span>“<span lang="ZH-CN">常照</span>”<span lang="ZH-CN">不被影響。</span>“<span lang="ZH-CN">小我</span>”<span lang="ZH-CN">只是虛假假相，如河水注入大海。而他們稱這個</span>“<span lang="ZH-CN">超個人之體</span>”<span lang="ZH-CN">為</span>“<span lang="ZH-CN">梵我</span>/<span lang="ZH-CN">神我</span>/<span lang="ZH-CN">主</span>”<span lang="ZH-CN">，視之為產生一切物質運動和生命現象的精神本體（印度教、基督教、猶太教、回教等宗教里都有這種</span>“<span lang="ZH-CN">內行派</span>”<span lang="ZH-CN">觀點）。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">六祖慧能說：</span>“<span lang="ZH-CN">無常者，即佛性也；有常者，即一切善惡諸法分別心也。</span>”<br /><span lang="ZH-CN">道元禪師則說：</span>“<span lang="ZH-CN">草木叢林之無常，即為佛性；人物身心之無常，即為佛性；國土山河是無常，以其即佛性故。阿耨多羅三藐三菩提是無常，以其即佛性故；大般涅槃是佛性，以其即無常故。持二乘諸種小見者，經師、論師、三藏師等等，皆對六祖言論驚疑怖畏，如是則彼等即為外道之黨。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">佛法與外道的不同之處在于：佛法不僅讓修行者消除對</span>“<span lang="ZH-CN">小我</span>”<span lang="ZH-CN">的執著，也能消除對</span>“<span lang="ZH-CN">哲學上最高真理或本體</span>——<span lang="ZH-CN">梵我</span>/大我”<span lang="ZH-CN">的執著。一切偉大的宗教家都可能從</span>“<span lang="ZH-CN">小我</span>”<span lang="ZH-CN">的境域中解脫出來，發現自己本體即是整個宇宙的存在，與萬物無二無別；一切現象似乎皆由他們的</span>“<span lang="ZH-CN">自體</span>”<span lang="ZH-CN">衍生。但他們雖然明白</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">并不存在，卻仍承認宇宙本體或</span>“<span lang="ZH-CN">最高真理</span>”<span lang="ZH-CN">始終獨立存在，依然將</span>“<span lang="ZH-CN">內在的本體</span>”<span lang="ZH-CN">和</span>“<span lang="ZH-CN">外在的現象</span>”<span lang="ZH-CN">區分為對立：認為</span>“<span lang="ZH-CN">本體</span>”<span lang="ZH-CN">常住不變，而</span>“<span lang="ZH-CN">現象</span>”<span lang="ZH-CN">則在其內生滅，落入佛所說的</span>“<span lang="ZH-CN">半常半無常</span>”<span lang="ZH-CN">外道見，常見我見仍未斷。佛法所見的本體與現象并非兩物、也不能用手背與手掌作比喻</span>——<span lang="ZH-CN">因為現象本身就是本體，</span>“<span lang="ZH-CN">離開現象別無本體</span>”<span lang="ZH-CN">。本體的</span>“<span lang="ZH-CN">實在</span>”<span lang="ZH-CN">恰恰就在現象的</span>“<span lang="ZH-CN">不實</span>”<span lang="ZH-CN">中；現象無常變幻正是真理所在。唯有在這點上徹底明了，才是對</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">的真正體悟。</span></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">若說</span>“<span lang="ZH-CN">念頭萬物生滅來去，唯有覺體不變不滅</span>”<span lang="ZH-CN">，那與外道梵我觀有什么兩樣？如果我們說</span>“<span lang="ZH-CN">常住</span>”<span lang="ZH-CN">，則一切萬法都常住；若說</span>“<span lang="ZH-CN">寂滅</span>”<span lang="ZH-CN">，一切法都寂滅。所以六祖慧能、道元禪師才會說</span>“<span lang="ZH-CN">無常即佛性，性相不二</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">因此，雖體悟</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">并不代表就已究竟。眾生執著各種知見，生種種我執、法執，執迷不悟，看不破無一法可得，也不知</span>“<span lang="ZH-CN">一切皆歸于自性</span>”<span lang="ZH-CN">，故而無法見到本性與空性。有某些體悟或見證不代表就究竟，但我們也不能否認這些體驗（那是不可能的）。正如古德所言：</span>“<span lang="ZH-CN">要信任你的體驗，但要繼續精煉你的知見。</span>”<span lang="ZH-CN">就算已經得了珍貴體悟</span>/<span lang="ZH-CN">體驗，依然還有更深的體悟可期；若能體悟</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">再輔以正見，則進展會更快。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">如果認識了</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">卻缺乏正見，就有可能停留在外道知見，執著</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">為真常梵我；這樣雖然在修行上或許會見到某些進展，但還無法達到徹底</span>“<span lang="ZH-CN">轉依</span>”<span lang="ZH-CN">（破除根本無明）。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">佛陀所說的</span>“<span lang="ZH-CN">佛性</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">如來藏</span>”<span lang="ZH-CN">，其實是</span>“<span lang="ZH-CN">法空性</span>”<span lang="ZH-CN">的別名，系方便法門，用來度化害怕</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">的眾生，或者用以教化那些相信或認為存在</span>“<span lang="ZH-CN">真我</span>”<span lang="ZH-CN">的外道。所以圣開師父才說：</span>“<span lang="ZH-CN">其實</span>‘<span lang="ZH-CN">真我</span>’<span lang="ZH-CN">不過是一個代名詞，若你真把</span>‘<span lang="ZH-CN">真我</span>’<span lang="ZH-CN">當真，那就錯了；必須</span>‘<span lang="ZH-CN">無我</span>’<span lang="ZH-CN">才是</span>‘<span lang="ZH-CN">我</span>’<span lang="ZH-CN">，這才是真我。</span>”<span lang="ZH-CN">但大多數人并不清楚，所以對佛性缺乏正確見解。他們只知道或體悟到</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">，卻不明</span>“<span lang="ZH-CN">覺性的無我</span>/<span lang="ZH-CN">空性</span>”<span lang="ZH-CN">，不曉得</span>“<span lang="ZH-CN">空明不二</span>”<span lang="ZH-CN">，因此落入外道知見。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">可見，想證悟佛法并不止是</span>“<span lang="ZH-CN">要認真修</span>”<span lang="ZH-CN">那么簡單（畢竟外道也可能很認真修，但終生只停留在某一個層次，因為無正知正見）。所以，修行才需要</span>“<span lang="ZH-CN">見、證、行</span>”<span lang="ZH-CN">三者并進。</span><o:p></o:p></p><ol start="1" style="font-size: medium; margin-top: 0cm;" type="1"><li class="MsoNormal"><b><span lang="ZH-CN">見</span></b><span lang="ZH-CN">：要建立正見，明白本來無我，觀一切皆因緣所生，非有實體可得，破除一切相。</span><o:p></o:p></li><li class="MsoNormal"><b><span lang="ZH-CN">證</span></b><span lang="ZH-CN">：經由修持而親自印證體悟。</span><o:p></o:p></li><li class="MsoNormal"><b><span lang="ZH-CN">行</span></b><span lang="ZH-CN">：將所見所證落實于行持，融入日常。</span><o:p></o:p></li></ol><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">陳老師說：</span>“<span lang="ZH-CN">有解無行，增長邪見；有行無解，增長無明。</span>”<span lang="ZH-CN">對此我感觸很深。正見在八正道里位居首位。何謂邪見？即常見、斷見、我見等各種見惑。我們每一個執著都來源于</span>“<span lang="ZH-CN">見惑</span>”<span lang="ZH-CN">。無明導致我們妄想</span>“<span lang="ZH-CN">有物、有我</span>”<span lang="ZH-CN">之</span>“<span lang="ZH-CN">存在</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">不存在</span>”<span lang="ZH-CN">，其根本在于我們把</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">和萬法都立成</span>“<span lang="ZH-CN">實有</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">實無</span>”<span lang="ZH-CN">。因為凡夫見</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">確有實體存在，執真常不變之</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">、身體、覺、心等為真實之體，不肯放下；若悟無我，則可化解對</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”“<span lang="ZH-CN">心</span>”“<span lang="ZH-CN">身體</span>”“<span lang="ZH-CN">存在</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">不存在</span>”<span lang="ZH-CN">種種疑惑，體證確無真實之我可得，日常生活就像風過水流，不留痕跡。若有任何見（如我見、邊見等），就會留痕。悟無我則能去除</span>“<span lang="ZH-CN">能覺者、作者、主人、我、我所</span>”<span lang="ZH-CN">等執著，再悟</span>“<span lang="ZH-CN">緣起性空</span>”<span lang="ZH-CN">并破除法執</span>——<span lang="ZH-CN">一切如夢如幻。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">若有正見，我們才能將對</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">的體悟，落實到</span>“<span lang="ZH-CN">一切現象</span>”<span lang="ZH-CN">上：原來</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">就是所有所見、所聞，并非有個能覺者。于此我們也能看破</span>“<span lang="ZH-CN">體、根源</span>”<span lang="ZH-CN">只是個</span>“<span lang="ZH-CN">習見</span>”<span lang="ZH-CN">，并非覺之本身，也不是實際體驗。何謂</span>“<span lang="ZH-CN">習見</span>”<span lang="ZH-CN">？即能所之見、我見。眾生從小受熏習，就會覺得真有個</span>“<span lang="ZH-CN">能覺者</span>”<span lang="ZH-CN">在這里觀外面的</span>“<span lang="ZH-CN">所覺之境</span>”<span lang="ZH-CN">，產生內外、能所的分別，而這本來就不存在，只是一種</span>“<span lang="ZH-CN">習見</span>”<span lang="ZH-CN">（從小逐漸養成的見惑習性）。我們普遍會覺得</span>“<span lang="ZH-CN">從小到大，我還是我</span>”<span lang="ZH-CN">，即便身體或環境改變，仍會覺得有一個不變的</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">。這種</span>“<span lang="ZH-CN">習見</span>”<span lang="ZH-CN">深深種入第八識，每一刻都用錯誤見解去攀取當下所體驗的一切，因此把</span>“<span lang="ZH-CN">覺性</span>”<span lang="ZH-CN">誤解成</span>“<span lang="ZH-CN">不變真我</span>”<span lang="ZH-CN">。但這并非真正的</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">，只是習見。除了</span>“<span lang="ZH-CN">人我見</span>”<span lang="ZH-CN">，尚有</span>“<span lang="ZH-CN">法我見</span>”<span lang="ZH-CN">，認為萬法有獨立存在的實體。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">然而，</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">作為</span>“<span lang="ZH-CN">用</span>”<span lang="ZH-CN">，它本因</span>“<span lang="ZH-CN">性空</span>”<span lang="ZH-CN">而無實有、不變之本體，所以</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">并不是真正的</span>“<span lang="ZH-CN">體、根源</span>”<span lang="ZH-CN">。這就需要透過正見去破除</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>/<span lang="ZH-CN">根源</span>”<span lang="ZH-CN">這種習見障礙，從而更進一步了悟</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">。換言之：在聽時只有聲音、在看時只有景色，根本沒有</span>“<span lang="ZH-CN">觀者</span>/<span lang="ZH-CN">聽者</span>/<span lang="ZH-CN">能覺者</span>”<span lang="ZH-CN">在聽或看</span>——<span lang="ZH-CN">那個</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">觀者</span>”<span lang="ZH-CN">本就不實際存在，只是后天學來的觀念。一旦明白此點，修行人便不會再</span>“<span lang="ZH-CN">歸、守、住</span>”<span lang="ZH-CN">于一個真實體；也就能見到</span>“<span lang="ZH-CN">五蘊萬法，內外無一實有</span>”<span lang="ZH-CN">。因為沒有執著一個不變的本體，一切瞬息萬變的現象才可自然顯露</span>“<span lang="ZH-CN">真如本性</span>”<span lang="ZH-CN">，人也能體驗到何謂</span>“<span lang="ZH-CN">解脫</span>”<span lang="ZH-CN">，何謂擺脫妄見執著的自由。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">因此唯有正見，我們才有力量去突破習見障礙、突破能所見、人我見、法我見等種種邪知邪見。如果明白</span>“<span lang="ZH-CN">本來無我</span>”<span lang="ZH-CN">，一切不過是因緣法的過程，就不會再見到有什么</span>“<span lang="ZH-CN">能所</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">作者</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">能覺者</span>”<span lang="ZH-CN">在造作、在觀照，或以為所有東西都出于某個</span>“<span lang="ZH-CN">究竟根源</span>”<span lang="ZH-CN">，或認為有</span>“<span lang="ZH-CN">實在的事物</span>”<span lang="ZH-CN">。事實上，一切都只是現象過程，無來無去、緣起緣滅的假相，無所謂</span>“<span lang="ZH-CN">作者</span>”<span lang="ZH-CN">。若具正見，便不會把</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">看成一個獨立不變的</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">根源</span>”<span lang="ZH-CN">，從而生出我執。也才能體悟：</span>“<span lang="ZH-CN">覺性本來就是一切的因緣現象過程：聲音、景色、味覺</span>……<span lang="ZH-CN">一切都了了分明，卻又虛幻無體。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">究竟而言，正見就如大珠禪師所說：</span>“<span lang="ZH-CN">見無所見，即名正見。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">的智慧就是看破我們的知見其實是虛妄與不實，人我都無真實我體，自然也就</span>“<span lang="ZH-CN">不立一切法</span>”<span lang="ZH-CN">，能憑正見解脫見惑執著，從而</span>“<span lang="ZH-CN">法尚應舍，何況非法</span>”<span lang="ZH-CN">。這才是佛法，不是</span>“<span lang="ZH-CN">以一種法對治另一種法的執著</span>”——<span lang="ZH-CN">那樣永遠沒完沒了，無法真解脫。一旦斷了見惑，一切法執也不必對治即能自然解脫。一切法、境界本來就無我，皆平等。所以，當你真正體悟</span>“<span lang="ZH-CN">本來無我</span>”<span lang="ZH-CN">，并不是要再去找一個</span>“<span lang="ZH-CN">更高境界</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">更高之法</span>”<span lang="ZH-CN">去超越某些法或境界，而是悟到人法二空，舍除自身妄見執著，便能顯現真如。正見之力好比一把火，把蠟燭燃盡后，自己也自滅，不留任何立場或觀點，乃至</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">也一并</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">了。般若之智僅是斷除法執妄見，并不立更高之法、觀點：聽時只有聲音，看時只有景色，無我、無法，也無</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">。故而</span>“<span lang="ZH-CN">法王法是無法可說，只是如是</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">佛陀教導</span>“<span lang="ZH-CN">諸法無我、緣起性空</span>”<span lang="ZH-CN">的正見與教義，能使我們徹底覺悟、體悟人法二空，從而擺脫一切知見，達到解脫；諸相皆歸于性，真如得以顯現。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">證</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">修行并不在于壓制念頭</span>——<span lang="ZH-CN">念頭本身并無錯；問題在于</span>“<span lang="ZH-CN">見惑</span>”<span lang="ZH-CN">不斷，因而被念頭所迷，產生我執、法執和煩惱。若不存見或執著，就不會被念頭左右；念頭照常可以被自然運用、無礙自由。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">很多人雖然從書本或師長口中對</span>“<span lang="ZH-CN">緣起性空</span>”<span lang="ZH-CN">的道理有所了解，但那只是一種</span>“<span lang="ZH-CN">知識層面</span>”<span lang="ZH-CN">的理解，遠未達到真正的證悟。他們也許只悟到</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">，卻又執著</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">有實體，自以為已經明白空的教義，卻未曾真正體悟空性與緣起的真義；這就是還沒抓住修行要點的表現。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">為什么</span>“<span lang="ZH-CN">體悟無我</span>”<span lang="ZH-CN">是體悟</span>“<span lang="ZH-CN">緣起性空</span>”<span lang="ZH-CN">的關鍵？因為如果不先悟無我，對緣起法的認識就會停留在</span>“<span lang="ZH-CN">知識</span>”<span lang="ZH-CN">上，而非親證。若</span>“<span lang="ZH-CN">我見</span>”<span lang="ZH-CN">尚存，就無法把細微我執解放；連</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">本身也可能被執著為</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">。這樣就無法真實體悟無常法、無我法、以及緣起性空。緣由在于你還認為有某個</span>“<span lang="ZH-CN">獨立非因緣之體</span>/<span lang="ZH-CN">根源</span>”<span lang="ZH-CN">，好像一切從一個</span>“<span lang="ZH-CN">永不變的根源</span>”<span lang="ZH-CN">產生，又怎么能夠體會</span>“<span lang="ZH-CN">緣起</span>”<span lang="ZH-CN">？</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">當你真能體悟</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">，不見有</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">、能覺者或作者，自然就能領悟</span>“<span lang="ZH-CN">一切現象僅在演變之中，皆是無常法</span>”<span lang="ZH-CN">。因為無</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">、無</span>“<span lang="ZH-CN">作者</span>”<span lang="ZH-CN">，也就明白一切是</span>“<span lang="ZH-CN">因緣法</span>”<span lang="ZH-CN">的過程，都是</span>“<span lang="ZH-CN">一合相</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">譬如頗求那比丘問佛陀：</span>“<span lang="ZH-CN">為誰受？</span>”<span lang="ZH-CN">佛陀答：</span>“<span lang="ZH-CN">我從未說過有</span>‘<span lang="ZH-CN">受者</span>’<span lang="ZH-CN">。假若我說有受者，你應問：</span>‘<span lang="ZH-CN">是誰在受？</span>’<span lang="ZH-CN">可你應當問的是</span>‘<span lang="ZH-CN">何因緣故有受？</span>’<span lang="ZH-CN">而我會回答</span>‘<span lang="ZH-CN">觸緣故，有受；受緣愛。</span>’”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">若并無一個</span>“<span lang="ZH-CN">受者</span>”<span lang="ZH-CN">在承受，也無</span>“<span lang="ZH-CN">覺者</span>”<span lang="ZH-CN">在覺知或</span>“<span lang="ZH-CN">行者</span>”<span lang="ZH-CN">在行動，更無</span>“<span lang="ZH-CN">體、根源</span>”<span lang="ZH-CN">，那一切法如何而生？都是因緣法之過程：諸法因緣生，因緣散則滅。這并非單純知識上的理解；唯有真正體悟</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">才能真切地體會和印證因緣法。當你見</span>“<span lang="ZH-CN">本無我</span>”<span lang="ZH-CN">，將自我</span>/<span lang="ZH-CN">獨我意識解放，就會自然體會到無常法與因緣法。但與此同時，仍需正見配合，因為純粹的體驗若無正確見解，一樣無法把對</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">的體悟，與</span>“<span lang="ZH-CN">因緣法</span>”<span lang="ZH-CN">結合，難以進一步深悟</span>“<span lang="ZH-CN">緣起性空</span>”<span lang="ZH-CN">。由此可見，修行體悟存在層次差別，也正是這個原因。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">如果我們總以為有一個</span>“<span lang="ZH-CN">究竟根源</span>”“<span lang="ZH-CN">能覺者</span>”<span lang="ZH-CN">在覺知一切，一切所見所聞都從</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">而生，就不會覺知到一切都是</span>“<span lang="ZH-CN">因緣法</span>”<span lang="ZH-CN">的過程；若還存在能所之見與我見，就不可能體會到</span>“<span lang="ZH-CN">因緣法</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">一切皆因緣所顯：聽到聲音，并非因為有個聽者在聽外面的聲音，也不是覺如同鏡子照外境（那只是一種表法，但也容易讓人誤解），實際上本來就無所謂</span>“<span lang="ZH-CN">見者</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">所見</span>”<span lang="ZH-CN">。</span>“<span lang="ZH-CN">聽到聲音</span>”<span lang="ZH-CN">只是因緣法所顯現：比如狗、狗吠聲、空氣、耳朵等各種因緣聚合，于是便有</span>“<span lang="ZH-CN">聽到聲音</span>”<span lang="ZH-CN">；當這些因緣聚合的那一刻，整個宇宙就是那個聲音，沒有聽者，而非某個能覺者在</span>“<span lang="ZH-CN">照</span>”“<span lang="ZH-CN">聽</span>”<span lang="ZH-CN">。那個因緣所生的</span>“<span lang="ZH-CN">聽到聲音</span>”<span lang="ZH-CN">，正是</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">的本身，所以</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">不離因緣所生法。要真正明了緣起，就要先斷能所見與我見，這才能體會得到。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">若你仍抱持</span>“<span lang="ZH-CN">聽聲音是從某個聽者</span>/<span lang="ZH-CN">究竟根源而來</span>”<span lang="ZH-CN">的觀念，怎能體悟到原來聽到聲音乃是因緣和合？</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">故必須先悟</span>“<span lang="ZH-CN">本來無我</span>”<span lang="ZH-CN">，自然就舍了</span>“<span lang="ZH-CN">我執</span>”<span lang="ZH-CN">和</span>“<span lang="ZH-CN">一切從體</span>/<span lang="ZH-CN">根源而生</span>”<span lang="ZH-CN">的習見。因為真正發現一切并非從某個</span>“<span lang="ZH-CN">究竟根源</span>”<span lang="ZH-CN">而來，而是現象的過程，你才會體悟一切都是</span>“<span lang="ZH-CN">因緣和合而頓時所現</span>”<span lang="ZH-CN">，無來無處、無住所、無去處。諸法因緣生、緣盡則散，全然是因緣法的過程，并無我、體、根源在其中連續。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">圣開師父說過：</span>“<span lang="ZH-CN">所謂</span>‘<span lang="ZH-CN">我見</span>’<span lang="ZH-CN">，一是凡夫不了解色、受、想、行、識（五蘊）本是假的和合體，執著人之我體是永恒的，死了以后，來生還是我體，稱為</span>‘<span lang="ZH-CN">人我見</span>’<span lang="ZH-CN">。再者，一般凡夫不了解萬法乃是緣生緣滅，卻固執諸法實有體用，這種惡見則稱為</span>‘<span lang="ZH-CN">法我見</span>’<span lang="ZH-CN">。二者合并，便是</span>‘<span lang="ZH-CN">我見</span>’<span lang="ZH-CN">。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">有人會問：</span>“<span lang="ZH-CN">如果本來無我，那誰在生死輪回？</span>”<span lang="ZH-CN">但這個問題其實問錯了。因為本來無我，而佛教所言的</span>“<span lang="ZH-CN">輪回</span>”<span lang="ZH-CN">并不是一個不變我體的延續，只是因緣與因果現象的延續，所以不應該問</span>“<span lang="ZH-CN">誰在輪回</span>”<span lang="ZH-CN">，而該問</span>“<span lang="ZH-CN">什么因緣導致輪回</span>”<span lang="ZH-CN">。我的回答是：由于無明，執著有</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">，于是從無明之緣，生起第七識假我</span>/<span lang="ZH-CN">中陰身，再由因果業報而有輪回。這些都是</span>“<span lang="ZH-CN">因緣法</span>”<span lang="ZH-CN">的過程，并非真的有某個</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">在造作、延續、經驗這一切。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">在</span>“<span lang="ZH-CN">純體悟覺體</span>”<span lang="ZH-CN">但</span>“<span lang="ZH-CN">能所見</span>”<span lang="ZH-CN">尚未徹底斷除的修行階段，修行者可能會看到一個</span>“<span lang="ZH-CN">不變的覺體</span>/<span lang="ZH-CN">能覺者</span>”<span lang="ZH-CN">在</span>“<span lang="ZH-CN">幕后</span>”<span lang="ZH-CN">觀看念頭、萬物生滅，而它本身不生不滅，好像有個不變之</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>”<span lang="ZH-CN">。但是，當真正體悟</span>“<span lang="ZH-CN">無能所</span>”<span lang="ZH-CN">并進一步體悟</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">時，尚且可能會覺得</span>“<span lang="ZH-CN">還有一個不變之體在顯現一切相</span>”<span lang="ZH-CN">。因為此時見到的可能是</span>“<span lang="ZH-CN">能覺者</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">所覺之物</span>”<span lang="ZH-CN">合而為一，不能分開，于是又把一切法歸為一個</span>“<span lang="ZH-CN">真實體</span>”<span lang="ZH-CN">（有人稱</span>“<span lang="ZH-CN">一心</span>”<span lang="ZH-CN">），認為萬法都歸此</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">，依然需要一個</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>”<span lang="ZH-CN">。只是不再區分能所，但還不能真正做到</span>“<span lang="ZH-CN">無心</span>”<span lang="ZH-CN">，本質上還是</span>“<span lang="ZH-CN">習見</span>”<span lang="ZH-CN">。而</span>**<span lang="ZH-CN">真正的</span>“<span lang="ZH-CN">體悟無我</span>”**<span lang="ZH-CN">就不同：本來無能覺者，也無所謂能所合一。在聽時只有聲音、看時只有景色，也就不必把它們</span>“<span lang="ZH-CN">歸于一個真實體</span>”<span lang="ZH-CN">或執一個</span>“<span lang="ZH-CN">真體</span>/<span lang="ZH-CN">根源</span>”<span lang="ZH-CN">；念念不相續，并無連續不變的</span>“<span lang="ZH-CN">實體</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">真我</span>”<span lang="ZH-CN">。若未根除執著，這種</span>“<span lang="ZH-CN">無心</span>”<span lang="ZH-CN">也可能只是一時體驗。事實是：一切相皆因緣生，因緣滅，不留任何痕跡；同時也印證</span>“<span lang="ZH-CN">空、明、相</span>”<span lang="ZH-CN">不可分割。唯有到這時才能真正體會</span>“<span lang="ZH-CN">緣起</span>”<span lang="ZH-CN">的精妙，不至于將緣起看作一種</span>“<span lang="ZH-CN">方便說</span>”<span lang="ZH-CN">而已。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">由此可知，先證悟</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">極其重要，否則很難真正了解空性的真義。很多人想</span>“<span lang="ZH-CN">跳班</span>”<span lang="ZH-CN">，因為沒有正知正見，還執著一個永恒不變的</span>“<span lang="ZH-CN">獨立實體</span>”<span lang="ZH-CN">（比如只是見證</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">，或悟到</span>“<span lang="ZH-CN">無能所</span>”<span lang="ZH-CN">卻依舊執著一個不變的</span>“<span lang="ZH-CN">性體</span>”<span lang="ZH-CN">）。只要</span>“<span lang="ZH-CN">我執</span>”<span lang="ZH-CN">不斷，就無法真正體悟</span>“<span lang="ZH-CN">空性</span>”<span lang="ZH-CN">的真義，也無從切身體會</span>“<span lang="ZH-CN">無常法、因緣法</span>”<span lang="ZH-CN">。所以，</span>“<span lang="ZH-CN">空性</span>”<span lang="ZH-CN">的證悟從</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">開始。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">所謂的</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">，只是假名假相，如同</span>“<span lang="ZH-CN">天氣</span>”<span lang="ZH-CN">只是假名，并無真實</span>“<span lang="ZH-CN">天氣之體</span>”<span lang="ZH-CN">可尋。想找它具體坐落何處，必然找不到</span>——“<span lang="ZH-CN">天氣</span>”<span lang="ZH-CN">不過是云朵、風、雨、閃電等現象之流動組合，沒有哪一樣是恒常或獨立。可見，</span>“<span lang="ZH-CN">天氣</span>”<span lang="ZH-CN">只是假名假相。如果就如佛所說，在聽時唯有聲音、在看時唯有景色，并無</span>“<span lang="ZH-CN">能覺者在看所覺之境</span>”<span lang="ZH-CN">，那么</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">即是</span>“<span lang="ZH-CN">用</span>”<span lang="ZH-CN">、即是一切所顯，所以</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">也是假名；它并無可得之本體，卻不斷展現，如同</span>“<span lang="ZH-CN">天氣</span>”<span lang="ZH-CN">。正如楞伽經所言：</span>“<span lang="ZH-CN">若以為真有一實在的如來藏，就與外道的見解毫無區別。大慧啊，為遠離外道見，應當相信</span>‘<span lang="ZH-CN">法無我</span>’<span lang="ZH-CN">之如來藏。</span>”<span lang="ZH-CN">覺性雖然本具、永恒不失，卻不像外道所說的</span>“<span lang="ZH-CN">不變獨立體</span>”<span lang="ZH-CN">；覺性</span>“<span lang="ZH-CN">性空</span>”<span lang="ZH-CN">而不可得，卻又無時無處不在，遍現于</span>“<span lang="ZH-CN">五蘊六入十八界</span>”<span lang="ZH-CN">內外，卻無</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>”<span lang="ZH-CN">可得，有如</span>“<span lang="ZH-CN">天氣</span>”<span lang="ZH-CN">。正如</span>“<span lang="ZH-CN">風</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">吹</span>”<span lang="ZH-CN">是一體的，</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">用</span>”<span lang="ZH-CN">也是一如；</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>”<span lang="ZH-CN">離不開</span>“<span lang="ZH-CN">用</span>”<span lang="ZH-CN">，在用之外并無別的本體，也只是一個假名而已。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">悟人我空</span>”<span lang="ZH-CN">，即體悟本來無我，了解只是</span>“<span lang="ZH-CN">假名</span>”<span lang="ZH-CN">；再悟</span>“<span lang="ZH-CN">法我空</span>”<span lang="ZH-CN">，便見萬物緣起性空如夢如幻，了知其</span>“<span lang="ZH-CN">假相</span>”<span lang="ZH-CN">。若想體悟</span>“<span lang="ZH-CN">諸法皆空</span>”<span lang="ZH-CN">，首先要體悟</span>“<span lang="ZH-CN">無人我</span>”<span lang="ZH-CN">，然后以</span>“<span lang="ZH-CN">緣起性空的正見</span>”<span lang="ZH-CN">來配合所證所體驗，再從</span>“<span lang="ZH-CN">物理空相</span>”<span lang="ZH-CN">的層面觀察諸法，就會生起</span>“<span lang="ZH-CN">二空</span>”<span lang="ZH-CN">的智慧。所以，<b>沒有體悟無我、缺乏正見，再怎么修行也難以了悟空性的真義</b>。這點非常重要。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">行</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">依</span>“<span lang="ZH-CN">空智</span>”<span lang="ZH-CN">而行，不即不離。因為一切皆如幻，還有什么可取？不取則不執；無執則何須舍？既然不執，</span>“<span lang="ZH-CN">空、假</span>”<span lang="ZH-CN">也無需故意否認。一切法皆虛幻無體，是假相；但</span>“<span lang="ZH-CN">空相</span>”<span lang="ZH-CN">微妙，具足空、有，即是中道。不即不離，即是</span>“<span lang="ZH-CN">道</span>”<span lang="ZH-CN">。所謂</span>“<span lang="ZH-CN">悟后起修</span>”<span lang="ZH-CN">正是如此。其實也無所謂</span>“<span lang="ZH-CN">一法可修</span>”<span lang="ZH-CN">，不取不舍，敞開于法界，行者無心、不留痕跡，自然自在。倘若</span>“<span lang="ZH-CN">我見</span>”<span lang="ZH-CN">未斷，就會有所取舍，想取自己喜歡、離自己不喜歡，或想游離一切念頭或事物；這些都是由見惑引起。只要無明不斷，就無法做到</span>“<span lang="ZH-CN">不取亦不舍</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">佛陀教導我們解脫</span>“<span lang="ZH-CN">貪嗔癡</span>”<span lang="ZH-CN">，卻并非要我們逃離煩惱，而在于當下覺悟法之</span>“<span lang="ZH-CN">不可得</span>”<span lang="ZH-CN">，了知法性本然。大多數人一想到</span>“<span lang="ZH-CN">放下</span>”<span lang="ZH-CN">，就認為要遠離，若想遠離，則仍有</span>“<span lang="ZH-CN">我執</span>”——<span lang="ZH-CN">因為還有能覺者企圖與所覺之物分離，如此絕不能解脫。若具正見，便無需刻意</span>“<span lang="ZH-CN">取相</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">遠離</span>”<span lang="ZH-CN">，</span>“<span lang="ZH-CN">一切自然即了</span>”<span lang="ZH-CN">，因為本來就是空性、無常性。若能</span>“<span lang="ZH-CN">照見煩惱本空</span>”<span lang="ZH-CN">，當下</span>“<span lang="ZH-CN">煩惱即菩提</span>”<span lang="ZH-CN">，心念自然脫落；一切事相自生自滅，自然解脫。若照見一切如夢幻泡影，就可解脫內心種種掛礙。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">大約半年前（寫第二篇文章不久），我又覺知到自己還有微細的</span>“<span lang="ZH-CN">法相</span>”<span lang="ZH-CN">在，兩個星期后因不再執著法相，體悟到</span>“<span lang="ZH-CN">一切不續不依，無體可住</span>”<span lang="ZH-CN">。若一切法可得、有體可住，便會留下痕跡，無法做到</span>“<span lang="ZH-CN">念念無續</span>”<span lang="ZH-CN">。一切有為法，宛如夢幻泡影，如露亦如電，應作如是觀。所有的心都不可得：過去心不可得、現在心不可得、未來心不可得。因此，不應再執著已發生或未發生之事。有人說</span>“<span lang="ZH-CN">要回到現在</span>”<span lang="ZH-CN">，或</span>“<span lang="ZH-CN">活在當下</span>”<span lang="ZH-CN">，但其實連一個</span>“<span lang="ZH-CN">現在</span>”<span lang="ZH-CN">也不可得，又何來</span>“<span lang="ZH-CN">現在</span>”<span lang="ZH-CN">可住？這便是對于法相的執著，需要舍去而不留痕跡，讓一切隨緣來去、自然化解。我也從中體悟到《金剛經》的這句：</span>“<span lang="ZH-CN">是故須菩提！諸菩薩摩訶薩應如是生清凈心，不應住色生心，不應住聲香味觸法生心，應無所住而生其心。</span>”<span lang="ZH-CN">并對</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">有了更深理解。不僅</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">不可得，</span>“<span lang="ZH-CN">現在</span>”“<span lang="ZH-CN">這里</span>”<span lang="ZH-CN">也不可得，也沒有</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">在中間串連一切過程</span>——<span lang="ZH-CN">其心生起卻不依不續。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">馬祖道一禪師有言：</span>“<span lang="ZH-CN">故經云：但以眾法合成此身。起時唯法起，滅時唯法滅；此法起時，不言我起，滅時不言我滅。前念、后念、中念，念念不相待，念念寂滅，喚作海印三昧。</span>”<br /><span lang="ZH-CN">這說明修行在于明了空性、無常性，時時開放于法界，放下心中執著，了了分明卻無所住；然而一切都是無常，如電光石火剎那生滅，無有前際后際。一切法分散，不留痕跡，念念不相待，念念寂滅。</span><o:p></o:p></p><div class="separator" style="clear: both; font-size: medium; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgizgbKu9VRfknkEyZ7cd7AFOm6vIWQ7uef3pvugk1BJOUhBojJGfo7GLlUsSYMGgCrHhK6vOYa9fmcZkrdHN19kgRD1ukD1unmzAMvnATsbsgtd2j1QBzPgWU5BGdkxk011_D7V4YG4svp2S9byKCJNYhMhJYEWgJbtSW5dcvwVfVg9S4Tr65gSUQUsrs/s285/nondualthinking.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="78" data-original-width="285" height="109" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgizgbKu9VRfknkEyZ7cd7AFOm6vIWQ7uef3pvugk1BJOUhBojJGfo7GLlUsSYMGgCrHhK6vOYa9fmcZkrdHN19kgRD1ukD1unmzAMvnATsbsgtd2j1QBzPgWU5BGdkxk011_D7V4YG4svp2S9byKCJNYhMhJYEWgJbtSW5dcvwVfVg9S4Tr65gSUQUsrs/w400-h109/nondualthinking.jpg" width="400" /></a></div><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN"></span></p><div align="center" class="MsoNormal" style="font-size: medium; text-align: center;"><hr align="center" size="2" width="100%" /></div><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">（二）魔術幻變，無中生有</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">照見空性</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">我在烏敏島觀察</span>“<span lang="ZH-CN">念頭究竟生于何處</span>”<span lang="ZH-CN">時，體悟到一切</span>“<span lang="ZH-CN">空相</span>”<span lang="ZH-CN">都是心性的顯現，皆是空明之展現，并無所謂</span>“<span lang="ZH-CN">所生處</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">住所</span>”<span lang="ZH-CN">。因緣和合顯萬相，即</span>“<span lang="ZH-CN">此有故彼有</span>”<span lang="ZH-CN">，若無這些因緣，便無所顯之相；一切諸法皆是一合相，并無獨立之體。空相如魔術幻化，看似清楚卻無實體；色、身、香、味如同陽焰。一切幻相都源于緣起，不具任何定位實體，可說如同夢境。雖然你清清楚楚能看得到、摸得到，但若要找出其定位或實體，終究找不到</span>——<span lang="ZH-CN">因為皆是</span>“<span lang="ZH-CN">心</span>”<span lang="ZH-CN">的幻現，也即</span>“<span lang="ZH-CN">緣起性空</span>”<span lang="ZH-CN">的顯相。所謂</span>“<span lang="ZH-CN">心</span>”<span lang="ZH-CN">，也只是無體之用。同理，所有事物雖清晰顯現，卻性空無體。一切性空之萬法，在無從何來的同時，卻又分明展現神通妙用，仿若魔術師變幻一般。空相之微妙令人驚嘆，能讓人自然生大法喜；在法界寂光之中，遍照十方而顯一切相，卻無一法可得、可立，終究猶如一場夢。故見而無所見，悟亦無所得。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">注解</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">2011<span lang="ZH-CN">年六月初，我在烏敏島執行軍事任務，期間觀察</span>“<span lang="ZH-CN">念頭從哪里來，又從哪里去</span>”<span lang="ZH-CN">。突然我體悟到：一切相性本空，所有念頭、所見、所聞都無實體定位，皆是</span>“<span lang="ZH-CN">緣起性空</span>”<span lang="ZH-CN">的假相。當下我便悟到</span>“<span lang="ZH-CN">五蘊皆空</span>”<span lang="ZH-CN">。這種空無所得的相恰似魔術師的幻術</span>——<span lang="ZH-CN">一切清晰可見，卻終究找不到來處、去處、住處。看似真實，卻無實體可得。于是也明白，原來日常生活每一刻都是神通妙用。</span><br /><span lang="ZH-CN">這里所謂</span>“<span lang="ZH-CN">焰喻</span>”<span lang="ZH-CN">，即因日光照射與風吹起塵埃，在曠野中出現宛如</span>“<span lang="ZH-CN">有水</span>”<span lang="ZH-CN">之假象，眾生往往取執此相為實有；實際上，只是塵影被誤認為水。再比如：</span><o:p></o:p></p><ul style="font-size: medium; margin-top: 0cm;" type="disc"><li class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">在人眼中，玫瑰花是紅色；</span><o:p></o:p></li><li class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">在狗眼中，玫瑰花可能是黑色；</span><o:p></o:p></li><li class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">在天人眼里，水看起來像琉璃；</span><o:p></o:p></li><li class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">對餓鬼來說，同一處水則是火。</span><o:p></o:p></li></ul><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">各道眾生由于業力不同，對同一事物會有不同感受，這些現象不過是因緣和合，并無一個固定實體可得。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">再舉一例：看到鏡中所映之物，不可能真住在鏡中。若真住在鏡中，為何你往右走，影像也隨之變動？緣起原理如此：</span>“<span lang="ZH-CN">此有故彼有。</span>”<span lang="ZH-CN">沒有任何獨立實體可得。一切所見所聞，皆如鏡中影像，不具真實</span>“<span lang="ZH-CN">住所</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">實體</span>”<span lang="ZH-CN">，看似在</span>“<span lang="ZH-CN">那里</span>”<span lang="ZH-CN">，實則無處可尋，這全是緣起性空之假相。若有人以為在鏡子里真有個</span>“<span lang="ZH-CN">東西</span>”<span lang="ZH-CN">存在，見五蘊有體或可得之住所，便是</span>“<span lang="ZH-CN">法我見</span>”<span lang="ZH-CN">，屬邪見。因為一切不過</span>“<span lang="ZH-CN">因緣和合</span>”<span lang="ZH-CN">之</span>“<span lang="ZH-CN">一合相</span>”<span lang="ZH-CN">，并無獨立之體。悟到空性，就會領悟諸法本無生。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">過去我對</span>“<span lang="ZH-CN">緣起性空</span>”<span lang="ZH-CN">只停留在理論了解；當真正去體悟、體會后，便知截然不同。有些人以為</span>“<span lang="ZH-CN">四大皆空</span>”<span lang="ZH-CN">是一種消極悲觀想法，或將</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">理解成</span>“<span lang="ZH-CN">虛無縹緲的人生觀</span>”<span lang="ZH-CN">，其實與事實相距甚遠。真正悟到空相之微妙，會令人贊嘆與喜悅。就像密勒日巴大師所言：</span>“<span lang="ZH-CN">噫戲，一切唯心現！三界輪回諸法，空而顯現，甚奇哉！</span>”<span lang="ZH-CN">這時身心將獲自在，對修行也有更深體悟。而既然性空，當下便是</span>“<span lang="ZH-CN">無所得</span>”<span lang="ZH-CN">；若萬事如幻如夢，皆屬空性，又有什么可得呢？</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">法本無生</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">一切既如夢相，縱然看似真實，卻并不可得。生老病死如同戲劇演繹，電視里放生死情節，你看得真切，但在這出戲之外并無實在的</span>“<span lang="ZH-CN">生死</span>”<span lang="ZH-CN">可得，既無來處也無去處。因緣顯現出幻相，卻無住處可尋，所以魔術幻變本無生、住、滅。若有人另外去</span>“<span lang="ZH-CN">妄取</span>”<span lang="ZH-CN">一個不生不滅，那也是多余，因為諸法本來寂滅，即是涅槃。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">注解</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">我以前對</span>“<span lang="ZH-CN">不生不滅</span>”<span lang="ZH-CN">的理解是：</span>“<span lang="ZH-CN">覺體不變，念頭在變</span>”<span lang="ZH-CN">。但悟無我后，就不再這么認為。</span><br /><span lang="ZH-CN">就像蚊香燃燒變成灰，蚊香是蚊香，灰是灰；灰中具蚊香，蚊香具灰，都是一合相法。萬物都由宇宙因緣和合而顯現；所以說生不變死，死不變生，生就是生，死就是死，并無一個不變之</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">在經歷生死。故生即無生，死即不死。無常法本超越時間觀念，無謂前際與后際，也無所謂來去生滅。</span><br /><span lang="ZH-CN">如今又有新的體悟：明白一切如幻化，無不是心性空明之顯現，毫無實體，全屬因緣顯現的假相。既無來處，也無住處、去處，所以何來真實的生滅？乃至于</span>“<span lang="ZH-CN">明相假</span>”<span lang="ZH-CN">無生滅之外，更無他種</span>“<span lang="ZH-CN">不生不滅之體</span>”<span lang="ZH-CN">可言。</span><br /><span lang="ZH-CN">在得到此體悟前一周，恰好有位住在美國、比我年長兩歲的朋友寫來他修行中的心得，問我印證。他寫到他對</span>“<span lang="ZH-CN">無生</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">空性</span>”<span lang="ZH-CN">的體悟，并引用楞伽經的一段：</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">大慧，云何一切菩薩摩訶薩見遠離生住滅法？謂觀諸法如幻如夢故；一切諸法自、他二種無故不生；以隨自心現知見故；以無外法故；諸識不起，觀諸因緣無積聚故；見諸三界因緣有故；不見內外一切諸法，無實體故；遠離生諸法，不正見故；入一切法如幻相故。菩薩爾時名得初地無生法忍，遠離心意意識、五法、體相故，得二無我如意意身，乃至得第八不動地如意意身故。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">讀完后，我才豁然開朗：原來經義就在此！六祖說：</span>“<span lang="ZH-CN">經不是法，經文是肉眼可見，法須慧眼能見。</span>”<span lang="ZH-CN">唯有親證法義，才能對經文了然無疑；否則只會流于文字表面的似懂非懂，非眼力所能及、非思考所得。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">實相</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">真空妙有，如魔術妙幻；緣起顯相，妙用無窮。</span><br /><span lang="ZH-CN">一切相皆是緣起性空，一合相亦非真一合相。</span><br /><span lang="ZH-CN">若能如是觀，即見實相；離相求真，是癡人之行。</span><br /><span lang="ZH-CN">見色悟性，即是般若智慧；萬法歸一，一歸何處？</span><br /><span lang="ZH-CN">假相假用，即是真如。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">注解</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">有些人以為，見萬法皆假，再去尋一個超越假相之實體才算見性。其實，自性性空，凡所見相皆虛幻；若見</span>“<span lang="ZH-CN">諸相非相</span>”<span lang="ZH-CN">即見如來，不是說要去</span>“<span lang="ZH-CN">假相之外</span>”<span lang="ZH-CN">找一個</span>“<span lang="ZH-CN">真如來</span>”<span lang="ZH-CN">。所謂法身性空之如來就是</span>“<span lang="ZH-CN">自性空明</span>”<span lang="ZH-CN">，無生滅來去。并不是要在現象之外再立一個超現象</span>/<span lang="ZH-CN">非物質的真理；若如此，即是外道知見。佛法是</span>“<span lang="ZH-CN">悟一切現象皆緣起性空之真理</span>”<span lang="ZH-CN">，不是</span>“<span lang="ZH-CN">去妄求真</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">心生立法</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">一切萬相皆是空，諸法平等本無高下，如夢幻故。</span><br /><span lang="ZH-CN">無明生心而立一切法，識心起分別而立法之高低。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">無心</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">萬法由心生，萬法由心滅；心因癡而起，心因慧而了。</span><br /><span lang="ZH-CN">無心來立法，即是真無心；無心無法，又何有高下？</span><br /><span lang="ZH-CN">凡圣、凈土皆平等；娑婆、涅槃亦是解脫。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">注解</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">心生立法</span>”<span lang="ZH-CN">指什么？舉例：有人覺得榴蓮很香，有人覺得榴蓮很臭；貪心者見到金錢會興奮，羅漢則視金錢與石頭無異。所以，心生則萬法生；一切法之好壞、高低，皆因我們的習氣、無明或妄見而立。若能</span>“<span lang="ZH-CN">無心</span>”<span lang="ZH-CN">，則見諸法平等。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">體用平等</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">當我在第二篇文章中所言</span>“<span lang="ZH-CN">體悟無我</span>”<span lang="ZH-CN">之后，看東西時只余</span>“<span lang="ZH-CN">景色</span>”<span lang="ZH-CN">，聽聲音時只余</span>“<span lang="ZH-CN">聲音</span>”<span lang="ZH-CN">，再沒有一個</span>“<span lang="ZH-CN">聽者在后面聽</span>”<span lang="ZH-CN">。那個</span>“<span lang="ZH-CN">在背后觀照</span>”<span lang="ZH-CN">的</span>“<span lang="ZH-CN">能覺者</span>”<span lang="ZH-CN">根本不存在，這正是多余的；本來就無我，這是一個法印（并非通過某些修行才能達到的境界）。一旦真正體悟，不被妄見所迷，就會自然而然地在一切現象中印證</span>“<span lang="ZH-CN">覺性本體</span>”——<span lang="ZH-CN">因為</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>”<span lang="ZH-CN">不離</span>“<span lang="ZH-CN">用</span>”<span lang="ZH-CN">：猶如風不離</span>“<span lang="ZH-CN">吹</span>”<span lang="ZH-CN">、河水不離</span>“<span lang="ZH-CN">流</span>”<span lang="ZH-CN">。風若無吹的作用，就不成其為風；河若不流動，也不能稱其為河。覺也是一樣：覺即是用，用即是覺；覺知即是所知，所知即是覺知。所謂</span>“<span lang="ZH-CN">假青青翠竹而顯露法身之體</span>”“<span lang="ZH-CN">假郁郁黃花而表般若之用</span>”<span lang="ZH-CN">，體用平等。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">假如把</span>“<span lang="ZH-CN">覺性本體</span>”<span lang="ZH-CN">實體化為不變獨立之我體，然后把萬物都當作</span>“<span lang="ZH-CN">僅是在覺性里進進出出，不重要的幻象，只是被覺性看著，讓它過去就行</span>”<span lang="ZH-CN">，再把</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">視為最究竟、最特別、最高真理</span>——<span lang="ZH-CN">這就等于人為地設定法之高低，造成</span>“<span lang="ZH-CN">體用不平等</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">夢幻平等</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">現在，我又有了新的體悟：一切法都如幻化，了了分明卻不可得，皆是</span>“<span lang="ZH-CN">自性空性</span>”<span lang="ZH-CN">的顯現，都是無可得的幻相，如同魔術演變，一切皆</span>“<span lang="ZH-CN">緣起性空</span>”<span lang="ZH-CN">之假相，又哪來的高低？譬如，如果萬物如夢，夢境與日常生活在本質上難道不平等嗎？我常體驗在夢中覺悟到</span>“<span lang="ZH-CN">夢</span>”<span lang="ZH-CN">看似真實卻是心之幻相，當我醒來時發現清醒也沒多大區別</span>——<span lang="ZH-CN">夢里和現實其實都是如夢，皆是無體、心現、空相。你無法說一個是絕對真的，另一個是絕對假的，沒有高低，因為都屬于緣起的假相。既然一切皆空相，又何須再另立一個法去超越世間、去尋清凈或涅槃？其實本來就不凈不垢，不增不減。正如電視里演的佛像、魔鬼，在本性上都是平等的。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">《般若經》云：</span>“<span lang="ZH-CN">諸法如夢如幻，涅槃如夢如幻。若有超勝涅槃之法，亦如夢如幻。</span>”<span lang="ZH-CN">也就是說，如果還有一個比涅槃更超勝的法，那也依舊是如夢如幻，可見最高境界正是一切空性平等，無境界可得。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">與佛同在。</span></b><o:p></o:p></p><div align="center" class="MsoNormal" style="font-size: medium; text-align: center;"><hr align="center" size="2" width="100%" /></div><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b>2012</b><b><span lang="ZH-CN">年</span>1</b><b><span lang="ZH-CN">月</span>20</b><b><span lang="ZH-CN">日（摘自給一位道友的郵件）</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">那天你提到</span>“<span lang="ZH-CN">要放下自我意識</span>”<span lang="ZH-CN">，我也深以為然，所以抽空在兵營里用手機寫下自己的部分體會與經驗，與你分享。關于</span>“<span lang="ZH-CN">無自我意識</span>”<span lang="ZH-CN">，我個人經驗中有不同方面可去體會，倒不一定分什么高低層次，但確實有不同的面向，而這些面向都很重要。一般修行者都知道，修行要修掉我相，不要執著自我意識，比如對人要謙虛、忍讓、慈悲，無論對方對我好與不好，都平等對待、不生分別，也不要覺得自己了不起，經常想到自己不如他人；也不要自私自利，要多替別人著想。遇到任何人事物，盡可能不生我相、我想；若自我意識生起就得立即覺照并當下舍棄。因為不執著于自己的想法，就能更容易包容、體諒他人，也能從他人的好壞中學到東西。這些道理要落實在生活里去修、去體會。自從修法以來，我對</span>“<span lang="ZH-CN">我相、自我意識</span>”<span lang="ZH-CN">的執著確實減輕很多，所以別人批評我、對我不好時，我也沒覺得怎樣，甚至會感恩對方的指教，或能體諒對方；因為不那樣執著我相、我想，生活的壓力就小了許多。這就是所謂的</span>“<span lang="ZH-CN">無私我</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">但是</span>“<span lang="ZH-CN">自我意識</span>”<span lang="ZH-CN">并不止于此。體悟到覺體幾個月之后，我逐漸體會到</span>“<span lang="ZH-CN">一切</span>——<span lang="ZH-CN">包括我、你、以及萬物</span>——<span lang="ZH-CN">都沒有真正的自我</span>”<span lang="ZH-CN">，一切皆是宇宙本體的自然運作，無為無我地顯現，好似并沒有一個</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">在生活或做事，一切都是宇宙本體自然而然的運作。此時對</span>“<span lang="ZH-CN">自我</span>”<span lang="ZH-CN">的感覺已漸漸消失了。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">不過，這還不等于</span>“<span lang="ZH-CN">完全沒有自我意識</span>”<span lang="ZH-CN">，因為此時在日常中依舊會存有一種微細的</span>“<span lang="ZH-CN">內外</span>”“<span lang="ZH-CN">能所</span>”<span lang="ZH-CN">之分。并不是說我在排斥外境或念頭，只是當看見東西、聽見聲音時，仿佛仍是一個</span>“<span lang="ZH-CN">無形無相的覺者</span>/<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">在里頭，而外境、聲音好像在</span>“<span lang="ZH-CN">外面</span>”——<span lang="ZH-CN">或者說，一切現象都生滅于這個</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">之內。這仍然是能所、內外之分。因為有內外，所以也會落入陳老師所說的</span>“<span lang="ZH-CN">守內空</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">后來我進一步體會到</span>“<span lang="ZH-CN">覺性</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">萬象</span>”<span lang="ZH-CN">并非兩樣</span>——“<span lang="ZH-CN">山河大地皆是法身</span>”<span lang="ZH-CN">。眾生通常會覺得</span>“<span lang="ZH-CN">我在這里</span>”“<span lang="ZH-CN">我在身體里</span>”<span lang="ZH-CN">，又或覺得</span>“<span lang="ZH-CN">身體</span>”<span lang="ZH-CN">里有個觀者在看外面景色，于是生出能所、內外的感覺。但若見本無能所，便會領悟：最高的山、最遠的事物，其實都只不過是覺性而已，并無距離，也無能所內外之別。不是</span>“<span lang="ZH-CN">覺性在看景色</span>”<span lang="ZH-CN">，而是</span>“<span lang="ZH-CN">景色就是覺性</span>”<span lang="ZH-CN">。</span>2010<span lang="ZH-CN">年八、九月間，我也漸漸在此方向體會到：本來就無能所、內外之別。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">可這時依然不能說</span>“<span lang="ZH-CN">自我意識</span>”<span lang="ZH-CN">全部消失。因為此時可能還將一切</span>“<span lang="ZH-CN">歸為一真體</span>”<span lang="ZH-CN">，執著</span>“<span lang="ZH-CN">一切是一體的顯現</span>”——<span lang="ZH-CN">仿佛鏡子與影像不分彼此，好像是</span>“<span lang="ZH-CN">一體</span>”<span lang="ZH-CN">，雖然不見能所，但深處仍有我見，覺得</span>“<span lang="ZH-CN">一切都是實有的一體之顯現</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">直至</span>2010<span lang="ZH-CN">年十月，我在觀行《婆酰迦經》時才真正體悟到佛法的</span>“<span lang="ZH-CN">諸法無我</span>”<span lang="ZH-CN">或說</span>“<span lang="ZH-CN">法印之無我</span>”<span lang="ZH-CN">。這個</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">并不是簡簡單單</span>“<span lang="ZH-CN">都自然運作，好像沒有我</span>”<span lang="ZH-CN">那樣。有一個公案：某和尚問洞山良價禪師：</span>“<span lang="ZH-CN">天氣冷或天氣熱時，該躲到哪里去呢？</span>”<span lang="ZH-CN">禪師回答：</span>“<span lang="ZH-CN">你為何不躲到沒有寒暑的地方？</span>”<span lang="ZH-CN">和尚再問：</span>“<span lang="ZH-CN">哪里是沒有寒暑的地方？</span>”<span lang="ZH-CN">禪師答：</span>“<span lang="ZH-CN">當冷起來時，就冷死你這個和尚；當熱起來時，就熱死你這個和尚。</span>”<span lang="ZH-CN">洞山禪師為何如此回答？他所說的并不是</span>“<span lang="ZH-CN">冷時穿衣，餓時吃飯，累時睡覺</span>”<span lang="ZH-CN">的自然，也不是說有個覺體不受冷熱之苦（那還是能所見）。而在于熱起來，整個宇宙就是</span>“<span lang="ZH-CN">熱</span>”<span lang="ZH-CN">，完全沒有</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”“<span lang="ZH-CN">覺者</span>”“<span lang="ZH-CN">受者</span>”<span lang="ZH-CN">。這才是真正苦的終結。好比婆酰迦見到佛陀時，佛陀正在托缽，原先拒絕為他開示，婆酰迦再三懇請后，佛陀當場說：</span>“<span lang="ZH-CN">婆酰迦！當看東西時，只是看，當聽聲音時，只是聽；在聞、嘗、觸時，就只是聞、嘗、觸；在思想時，就只是思想。正因為看時只是看，聽時只是聽，聞、嘗、觸時只是聞、嘗、觸，思想時也只是思想，所以對于一切，并沒有一個</span>‘<span lang="ZH-CN">你</span>’<span lang="ZH-CN">，并沒有一個</span>‘<span lang="ZH-CN">你</span>’<span lang="ZH-CN">在那里，也就沒有一個</span>‘<span lang="ZH-CN">你</span>’<span lang="ZH-CN">在這里或那里或中間。此即苦的止息。</span>”<span lang="ZH-CN">婆酰迦聽完當下了脫生死，證阿羅漢果。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">凡夫由于習見，以為有我、有不變之我體，在看任何東西時，都會把情境認作三者：</span>“<span lang="ZH-CN">能看者，在看，所看之景</span>”<span lang="ZH-CN">；或</span>“<span lang="ZH-CN">能聽者，在聽，所聽之聲</span>”<span lang="ZH-CN">。但這本身就是完全錯誤的！當真正體悟到無我，會發現：</span>“<span lang="ZH-CN">本來無我！</span>‘<span lang="ZH-CN">我</span>’<span lang="ZH-CN">只是虛妄的妄見、習見。</span>”<span lang="ZH-CN">原本，并沒有所謂</span>“<span lang="ZH-CN">能看、看、所看</span>”<span lang="ZH-CN">之三者，看時只是景色，清清楚楚地顯現各種色彩形象；聽時只有聲音（純粹清凈覺知），并沒有一個</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">聽者</span>”<span lang="ZH-CN">。從頭到尾都沒有</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">，只是凡夫妄見罷了，猶如視力不良者以為天空中見到花朵。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">在那段期間（</span>“<span lang="ZH-CN">覺悟法印之無我</span>”<span lang="ZH-CN">），我也體悟到所謂</span>“<span lang="ZH-CN">身心脫落</span>”<span lang="ZH-CN">。這并非坐禪入定時身體消失的暫時體驗（例如身心清安），而是徹底沒有一個</span>“<span lang="ZH-CN">身體</span>”<span lang="ZH-CN">的概念！并不是痛時沒有知覺，而是看破</span>“<span lang="ZH-CN">身體</span>”<span lang="ZH-CN">也只是個假名假相</span>——<span lang="ZH-CN">是眾生于一些生滅不已的觸受中妄見、妄立為一個有形相的身體法相。如果悟</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">，自然看破</span>“<span lang="ZH-CN">身體</span>”<span lang="ZH-CN">而不再妄想真有其體。也因為</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">，連</span>“<span lang="ZH-CN">心</span>”<span lang="ZH-CN">也脫落，不見身心有我，從而不再有</span>“<span lang="ZH-CN">身體</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">內外</span>”<span lang="ZH-CN">的感覺，時時敞開于法界。這并非可出可入的某種</span>“<span lang="ZH-CN">境界</span>”<span lang="ZH-CN">，也不只是在靜坐時才體驗到。自那時至今，我都不見身體或內外、能所之知見，只余</span>“<span lang="ZH-CN">清凈覺知</span>”<span lang="ZH-CN">：聽時只有聲音，看時只有景色</span>……<span lang="ZH-CN">因悟</span>“<span lang="ZH-CN">本來無我</span>”<span lang="ZH-CN">，本來如此。無我并非某種境界，根本沒有</span>“<span lang="ZH-CN">進入</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">出來</span>”<span lang="ZH-CN">的現象。由于我見被</span>“<span lang="ZH-CN">空性之智慧</span>”<span lang="ZH-CN">化解，不再被我見迷惑。從我的經歷來看，正見與對法性的覺悟（空明不二），方能真正解脫。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">很多人誤以為</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">是一種修行成果，例如</span>“<span lang="ZH-CN">修到沒有我相</span>”<span lang="ZH-CN">之執著。誠然，這點很重要，是修行上的一大進步，但佛陀在《婆酰迦經》里所說的</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">并非一種成就，而是</span>“<span lang="ZH-CN">法印</span>”——<span lang="ZH-CN">對一切法而言，本自無我！本來就沒有什么</span>“<span lang="ZH-CN">能覺者</span>/<span lang="ZH-CN">所覺對象</span>”<span lang="ZH-CN">之對立，一直以來聽聲音時只有聲音，不曾有一個</span>“<span lang="ZH-CN">聞者</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">。它原本如此，無須</span>“<span lang="ZH-CN">消滅一個我</span>”<span lang="ZH-CN">，因為從來就沒有一個</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">可消滅。好比有人從惡夢中醒來，不再見</span>“<span lang="ZH-CN">夢中魔鬼</span>”<span lang="ZH-CN">，何須期盼魔鬼</span>“<span lang="ZH-CN">消失</span>”<span lang="ZH-CN">？因為本來就沒有！</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">同理，</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">并不是什么</span>“<span lang="ZH-CN">忘我</span>”“<span lang="ZH-CN">融入一切</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">融入大自然</span>”<span lang="ZH-CN">的體驗</span>——<span lang="ZH-CN">那都是暫時性的體驗，并非真正覺悟，也無法斷除我見。法印之</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">必須親自體悟到法印之無我「法爾如是」，也就是說，無我是個本來如此的真理，不是通過修行</span>“<span lang="ZH-CN">得到</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">達到</span>”<span lang="ZH-CN">某個境界。如果沒有確切體悟，無論如何修，都無法自然達到這種狀態。所以，</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">并不是成就或境界，法本無我，本來如此。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">也有不同方面可以體會。很多人不知道佛法所說的</span>“<span lang="ZH-CN">法印之無我</span>”<span lang="ZH-CN">，往往以為</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">僅僅是</span>“<span lang="ZH-CN">不自私</span>”<span lang="ZH-CN">的</span>“<span lang="ZH-CN">無私我</span>”<span lang="ZH-CN">，只停留在修</span>“<span lang="ZH-CN">無私我相</span>”<span lang="ZH-CN">，并未達正見正覺。雖然說</span>“<span lang="ZH-CN">無私我</span>”<span lang="ZH-CN">能讓人更自在、也更能利益他人，生活上更快樂，但還達不到佛法的究竟解脫，因為眾生的根本無明在于</span>“<span lang="ZH-CN">我見</span>”<span lang="ZH-CN">未斷，唯有覺悟</span>“<span lang="ZH-CN">諸法無我</span>”<span lang="ZH-CN">方能斷除根本無明。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">2011<span lang="ZH-CN">年初，我又有更深體悟：意識到</span>“<span lang="ZH-CN">諸法并無一個連續的我體</span>”<span lang="ZH-CN">，故一切法都不依不續。我想起了《金剛經》的那句：</span>“<span lang="ZH-CN">是故須菩提！諸菩薩摩訶薩應如是生清凈心，不應住色生心，不應住聲香味觸法生心，應無所住而生其心。</span>”<span lang="ZH-CN">隨后又見到馬祖道一禪師的一段：</span>“<span lang="ZH-CN">故經云：但以眾法合成此身。起時唯法起，滅時唯法滅；此法起時，不言我起，滅時，不言我滅。前念、后念、中念，念念不相待，念念寂滅，喚作海印三昧。</span>”<span lang="ZH-CN">讓人對</span>“<span lang="ZH-CN">諸法無常無我</span>”<span lang="ZH-CN">有更深刻領悟，也不再執著于那一點細微法相（如要</span>“<span lang="ZH-CN">守住當下</span>”“<span lang="ZH-CN">守住一個真實體</span>”<span lang="ZH-CN">等，這些都還是法相的執著，以前自己沒覺察到）。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">我還畫了一幅圖來表達這種體會（此處原文提到一幅圖示，略）：</span><o:p></o:p></p><div class="separator" style="clear: both; font-size: medium; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgizgbKu9VRfknkEyZ7cd7AFOm6vIWQ7uef3pvugk1BJOUhBojJGfo7GLlUsSYMGgCrHhK6vOYa9fmcZkrdHN19kgRD1ukD1unmzAMvnATsbsgtd2j1QBzPgWU5BGdkxk011_D7V4YG4svp2S9byKCJNYhMhJYEWgJbtSW5dcvwVfVg9S4Tr65gSUQUsrs/s285/nondualthinking.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="78" data-original-width="285" height="109" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgizgbKu9VRfknkEyZ7cd7AFOm6vIWQ7uef3pvugk1BJOUhBojJGfo7GLlUsSYMGgCrHhK6vOYa9fmcZkrdHN19kgRD1ukD1unmzAMvnATsbsgtd2j1QBzPgWU5BGdkxk011_D7V4YG4svp2S9byKCJNYhMhJYEWgJbtSW5dcvwVfVg9S4Tr65gSUQUsrs/w400-h109/nondualthinking.jpg" width="400" /></a></div><div class="separator" style="clear: both; font-size: medium; text-align: center;"><br /></div><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">2011<span lang="ZH-CN">年</span>6<span lang="ZH-CN">月</span>1<span lang="ZH-CN">日，我再次觀察念頭生滅的來處，有了更深領悟：一切念頭與萬象皆無來處、無去處、無住所，因緣性空、如夢如幻如魔術，無實體，如同空殼或水泡表面看似形象卻無實體可得。再如同樣一朵玫瑰，人看成紅色，狗看成黑色，天人看成琉璃，餓鬼卻看成火</span>——<span lang="ZH-CN">六道眾生因業力不同而見相不同，這些皆是緣起假合、無實體的假相；并無一朵</span>“<span lang="ZH-CN">真玫瑰花</span>”<span lang="ZH-CN">存在或它真正實有的“紅色屬性”。若真能體悟此點，會清清楚楚感知，卻不執為實有，皆如空花水月，無實體。如此，人空（婆酰迦經要旨）與法空（心經要旨）皆顯。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">我也體悟到：所有我執與法執都因妄見而生。一切執著，皆因眾生妄見有個</span>“<span lang="ZH-CN">不變</span>”<span lang="ZH-CN">的</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”“<span lang="ZH-CN">我所</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">法</span>”<span lang="ZH-CN">而執著。那么什么是</span>“<span lang="ZH-CN">我見</span>”<span lang="ZH-CN">？圣開師父說：</span>“<span lang="ZH-CN">所謂我見者，因一般凡夫眾生，不了解人的身體是色、受、想、行、識五蘊的假和合體，固執人之我體是永恒的，今生死了，來生還是我體，這種惡見叫</span><span>‘<span lang="ZH-CN">人我見</span>’<span lang="ZH-CN">。世間凡夫不了解一切法乃緣生緣滅，固執諸法有真實體用之虛不實的見解，這種惡見叫</span>‘<span lang="ZH-CN">法我見</span>’<span lang="ZH-CN">。合此二者，簡稱為</span>‘<span lang="ZH-CN">我見</span>’<span lang="ZH-CN">。</span></span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">《五蘊觀》有言：</span><span>“<span lang="ZH-CN">夫生死之本莫過人法二執。迷身心總相。故執人我為實有。迷五蘊自相。故計法我為實有。</span>”<span lang="ZH-CN">，</span>“<span lang="ZH-CN">若 能依此身心相。諦觀分明。于一切處但見五蘊。求人我相終不可得。名人空觀。乘此觀。行出分段生死。永處涅槃。名二乘解脫。計法我者用后觀照之。知一一蘊皆 從緣生。都無自性。求蘊相不可得。則五蘊皆空。名法空觀。若二觀雙照。了人我法我。畢竟空無所有。離諸怖畏。度一切苦厄。出變易生死。名究竟解脫。</span>”<span lang="ZH-CN">，</span>“<span lang="ZH-CN">且計人我者。凡夫之執也。計法我者。二乘之滯也。故令修二觀。方能了妄證真。豈可離也。</span>”</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">所謂</span>“<span lang="ZH-CN">人我見</span>”<span lang="ZH-CN">，就是從小到大、生生世世，都以為有一個不變之</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">。比如有人說：</span>“<span lang="ZH-CN">我長大了，但我還是我；真我是永恒不變的。</span>”<span lang="ZH-CN">或者覺得有個</span>“<span lang="ZH-CN">能見、能覺</span>”<span lang="ZH-CN">者，一直不變，卻不知其實從小到大、生生世世無非是生滅不已的因緣法，并沒有哪個不變之</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">。實際上，聽聞覺知并無</span>“<span lang="ZH-CN">覺者</span>”<span lang="ZH-CN">，只是現象過程，就像水之流動之外，并無</span>“<span lang="ZH-CN">水之體</span>”<span lang="ZH-CN">可得；風的吹動之外，并無</span>“<span lang="ZH-CN">風之體</span>”<span lang="ZH-CN">可尋。雖說覺性</span>/<span lang="ZH-CN">佛性永恒不失，起用不斷，但</span>“<span lang="ZH-CN">覺</span>/<span lang="ZH-CN">佛性</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">現象</span>”<span lang="ZH-CN">，</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">用</span>”<span lang="ZH-CN">亦是一如，不存在一個獨立不變之真實體。倘若立</span>“<span lang="ZH-CN">佛性不變，萬法在變</span>”<span lang="ZH-CN">，則依然是一種常見</span>/<span lang="ZH-CN">我見，與外道梵我無異。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">外道者</span><span lang="ZH-CN">雖能</span><span lang="ZH-CN">見證</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">，但因缺乏佛法正見，無法究竟。他們也提出</span>“<span lang="ZH-CN">行無我</span>”<span lang="ZH-CN">，但多半是</span>“<span lang="ZH-CN">無私我</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">不自我</span>”<span lang="ZH-CN">的概念，甚至有人能體會到</span>“<span lang="ZH-CN">超個人</span>”<span lang="ZH-CN">（如一切有情無情萬物都是宇宙本體的自然運作），或者進入無能所之境，但依舊沒有真正證得佛法</span>“<span lang="ZH-CN">法印之無我</span>”<span lang="ZH-CN">，因此還執一個</span>“<span lang="ZH-CN">超個人的梵我</span>”<span lang="ZH-CN">。在他們眼中，現象都只是生滅幻相，只有覺體才是真實不變的本體，正如佛陀所批評的</span>“<span lang="ZH-CN">第三外道，一分常論</span>”<span lang="ZH-CN">。他們雖然可能承認</span>“<span lang="ZH-CN">覺體無形相</span>”<span lang="ZH-CN">，但卻堅持存在一個</span>“<span lang="ZH-CN">不變獨立之體</span>”<span lang="ZH-CN">，與佛法的無我</span>/<span lang="ZH-CN">空性不同。佛法認定佛性</span>/<span lang="ZH-CN">覺性空性無我，且和現象不可分離，故稱</span>“<span lang="ZH-CN">空明不二</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">六祖慧能：</span>“<span lang="ZH-CN">無常者，即佛性；有常者，即一切善惡諸法分別心。</span>”<br /><br /><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">道元禪師：</span>“<span lang="ZH-CN">草木叢林之無常，即為佛性；人物身心之無常，即為佛性；國土山河是無常，以其即佛性故。阿耨多羅三藐三菩提是無常，以其即佛性故。大般涅槃是佛性，以其即無常故。持二乘諸種小見者，經師、論師、三藏師等等，皆對六祖言論驚疑怖畏。如是則彼等即為外道之黨。</span>”<br /><br /><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">不少人將佛性當成</span>“<span lang="ZH-CN">真我</span>”<span lang="ZH-CN">，卻缺少佛教正見，墜入和外道相同的梵我見。佛陀在經典（如《楞伽經》）中詳述：佛性</span>/<span lang="ZH-CN">如來藏是</span>“<span lang="ZH-CN">諸法空性</span>”<span lang="ZH-CN">之別名，并非真的</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">，只是佛為度</span>“<span lang="ZH-CN">懼怕無我、空</span>”<span lang="ZH-CN">之眾生，以及教化相信</span>“<span lang="ZH-CN">真我</span>”<span lang="ZH-CN">的外道方便所說。佛教的佛性</span>/<span lang="ZH-CN">如來藏并非真的有我，不同于外道的梵我。圣開師父亦云：</span>“<span lang="ZH-CN">其實</span>‘<span lang="ZH-CN">真我</span>’<span lang="ZH-CN">也只是一個代名詞，你若真把</span>‘<span lang="ZH-CN">真我</span>’<span lang="ZH-CN">當</span>‘<span lang="ZH-CN">真</span>’<span lang="ZH-CN">的我，那就錯了；必須</span>‘<span lang="ZH-CN">無我是我</span>’<span lang="ZH-CN">才是真我。</span>”<span lang="ZH-CN">只是很多人不了解，遂不能對佛性建立正確見解。他們只知或體悟到</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">，卻不懂</span>“<span lang="ZH-CN">覺性無我、空明不二</span>”<span lang="ZH-CN">，便落入外道見，難以斷</span>“<span lang="ZH-CN">人我見</span>”<span lang="ZH-CN">。（有的人雖見覺體遍滿一切，不屬于哪一個人而是</span>“<span lang="ZH-CN">超個人的梵我</span>”<span lang="ZH-CN">，但仍執其為</span>“<span lang="ZH-CN">實體</span>”<span lang="ZH-CN">。）</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">之所以提到這些，是因為這正是我修行過程中的親身經歷與體會。我深知，若僅僅是悟了</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">卻無正見、或未徹底了悟正見，還不算圓滿。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">只是假名假相，好比</span>“<span lang="ZH-CN">天氣</span>”<span lang="ZH-CN">不過是假名而已，無獨立</span>“<span lang="ZH-CN">天氣之體</span>”<span lang="ZH-CN">可得。就如</span>“<span lang="ZH-CN">天氣</span>”<span lang="ZH-CN">是云、風、雨、閃電等現象匯集的假名，無有恒常不變的</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>”<span lang="ZH-CN">。同理，</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">之于五蘊也只是個方便稱呼。盡管無常五蘊顯現各種因緣起用，但并非由一個</span>“<span lang="ZH-CN">體</span>/<span lang="ZH-CN">根源</span>/<span lang="ZH-CN">梵我</span>”<span lang="ZH-CN">所生，也不見有我體根源，不過是一個</span>“<span lang="ZH-CN">因緣過程</span>”<span lang="ZH-CN">。</span>“<span lang="ZH-CN">佛性</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">顯現</span>”<span lang="ZH-CN">，</span>“<span lang="ZH-CN">覺體</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">覺用</span>”<span lang="ZH-CN">也同此理</span>——<span lang="ZH-CN">它們都是空性無我，但覺性覺知卻不斷地起用，令山河大地盡顯法身，同時又不可執著</span>“<span lang="ZH-CN">法身</span>”<span lang="ZH-CN">為實有。法身于萬法內外無法可立，不存真實之體。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">因此，佛問阿奴邏陀：</span>“<span lang="ZH-CN">于汝意云何，如來可以色身見否？</span><span>"<span lang="ZH-CN">不也，世尊。</span>""<span lang="ZH-CN">如來可以色外見否？</span>""<span lang="ZH-CN">不也，世尊。</span>""<span lang="ZH-CN">如來可以受、想、行、識見否？</span>""<span lang="ZH-CN">不也，世尊。</span>""<span lang="ZH-CN">阿奴邏陀，生時汝尚不能立下如來的實存，死時即立如來終存在、如來終不存在、如來終存在即不存在、如來終非存在亦非不存在？</span></span>”&nbsp;<span lang="ZH-CN">這也意在破除人們把人我、法我當作實有的觀念。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">破除</span>“<span lang="ZH-CN">人我見</span>”<span lang="ZH-CN">后，還需破</span>“<span lang="ZH-CN">法我見</span>”<span lang="ZH-CN">：即便體悟到五蘊內外并無人我之體，</span>“<span lang="ZH-CN">看時唯景色，聽時唯聲音；無看者、聽者</span>”<span lang="ZH-CN">，亦需了悟萬法（景色、聲音等）也都是緣起性空，如夢如幻，無體可得。唯如此，方是</span>“<span lang="ZH-CN">了達二空</span>”<span lang="ZH-CN">。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">因為障礙源于無明妄見，若不覺悟二空，妄見妄執仍未根除，縱然修行再用功，也難得究竟解脫。正見正是佛教特有的精髓，是八正道中的首要。唯有依佛法正知正見并實修正法，生起智慧，了達二空、破除妄見，方能徹底解放自我意識。并非容易，卻也非難到不可得；關鍵在于</span>“<span lang="ZH-CN">無明妄見</span>”<span lang="ZH-CN">，若能開智慧，自然能突破。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">我幾年前就讀過這些</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">的道理，但近來才真正覺悟、體會。光有文字知識而無親身證悟，便失去佛陀所教的真正意義；若一味覺得</span>“<span lang="ZH-CN">太深奧</span>”<span lang="ZH-CN">而不學習、不修行，也不對。其實也不必看完幾百卷般若經，只要明白基本觀念，建立起正知正見，并依之如實修觀，要開智慧并非難事。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">若覺悟了，就應把正見落實在生活中</span>——<span lang="ZH-CN">正見即開了智慧，看破二空而擺脫一切妄見知見的</span>“<span lang="ZH-CN">清凈覺知</span>”<span lang="ZH-CN">。這是一個</span>“<span lang="ZH-CN">很自然</span>”<span lang="ZH-CN">的東西，真要說修也不算修。我們要明白，</span>“<span lang="ZH-CN">保持無念并覺照</span>”<span lang="ZH-CN">雖然是修行的一種狀態，但不能說</span>“<span lang="ZH-CN">無念</span>+<span lang="ZH-CN">覺照</span>=<span lang="ZH-CN">已經了達二空、破除妄見</span>”<span lang="ZH-CN">。譬如，有人妄想</span>“<span lang="ZH-CN">有魔鬼跟蹤我</span>”<span lang="ZH-CN">，我若教他</span>“<span lang="ZH-CN">不要想魔鬼，保持不想就好</span>”<span lang="ZH-CN">，他也許能暫時忘記，可終究難免恐懼回流。或晚上睡覺雖暫時忘了煩惱，但醒來又回到原形</span>——<span lang="ZH-CN">因為妄見未斷，未從錯覺中醒來。</span><br /><br /><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">同理，要徹底破除我見，也不是</span>“<span lang="ZH-CN">不要去想</span>”<span lang="ZH-CN">就能解決，這只是在修定，不是覺悟。即使達到</span>“<span lang="ZH-CN">完全忘我、融入一切</span>”<span lang="ZH-CN">，若未見性，也無法破除我見。</span><br /><br /><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">唯有真正覺悟到</span>“<span lang="ZH-CN">本來并無魔鬼</span>”<span lang="ZH-CN">，才會徹底解脫恐懼和煩惱；</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">亦然，非</span>“<span lang="ZH-CN">不要想</span>”<span lang="ZH-CN">就能行。自</span>2006<span lang="ZH-CN">年起，我修行中也常有</span>“<span lang="ZH-CN">忘我</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">融入自然</span>”<span lang="ZH-CN">等體驗，但這些都只是暫時的，無法破除我見。唯有覺悟本來無我，</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">只如</span>“<span lang="ZH-CN">魔鬼</span>”“<span lang="ZH-CN">圣誕老人</span>”“<span lang="ZH-CN">空中花</span>”<span lang="ZH-CN">等妄見，根本不存在，才會從此不再被妄見迷惑；這并不是</span>“<span lang="ZH-CN">不要想</span>”<span lang="ZH-CN">就可辦到。然而，一旦我見破除，</span>“<span lang="ZH-CN">忘我</span>”<span lang="ZH-CN">就會很自然地發生，不再像以前一樣覺得那么特別。</span><br /><span lang="ZH-CN">舉個例子，多年前我跟你說過，我靜靜看著樹時，突然</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">消失了，沒有</span>“<span lang="ZH-CN">我在身體里看外面景色</span>”<span lang="ZH-CN">的感受，只是好像融入大自然；只有</span>“<span lang="ZH-CN">樹</span>”<span lang="ZH-CN">、只有</span>“<span lang="ZH-CN">景色</span>”<span lang="ZH-CN">，清楚知覺卻無內外能所。這種境界當時覺得稀奇，但其實很多人在童年、無意間也經歷過</span>“<span lang="ZH-CN">忘我</span>”<span lang="ZH-CN">，并不一定需要修行才能體驗，不算真正的覺悟或</span>“<span lang="ZH-CN">明心見性</span>”<span lang="ZH-CN">，只能說是一種見證（說明修行確能超越自我意識）。因為從自我到忘我落差巨大，所以覺得殊勝、特別。</span><br /><span lang="ZH-CN">但自覺悟</span>“<span lang="ZH-CN">本來無我</span>”<span lang="ZH-CN">后，就不同了。自那時以來，我時時不見有</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">，也無須</span>“<span lang="ZH-CN">刻意忘掉我</span>”<span lang="ZH-CN">。不會再把</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">當成特殊境界（原本就不是境界，而是法印，本自無我）。更不會說有什么</span>“<span lang="ZH-CN">跳出</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">進入</span>”<span lang="ZH-CN">無我的過程；既無需用心修或達到</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">，也不用常常想著</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">（因為連</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">也空了）。一切了了分明地顯現，沒有能所，沒有人與法，卻又聽聞覺知，分明微妙，同時又自然平凡。</span>“<span lang="ZH-CN">看時只見景色，并無觀者</span>”<span lang="ZH-CN">，不僅意味著無我，也不是</span>“<span lang="ZH-CN">什么都空空的沒感覺</span>”<span lang="ZH-CN">，而是沒有</span>“<span lang="ZH-CN">能所</span>”<span lang="ZH-CN">，景色雖如夢幻泡影，卻仍清晰可現，便是</span>“<span lang="ZH-CN">覺性覺知</span>”<span lang="ZH-CN">。如此才是</span>“<span lang="ZH-CN">二空顯真如</span>”<span lang="ZH-CN">。《佛性論》云：「佛性者，即是人法二空所顯真如。由真如故，無能罵所罵，通達此理，離虛妄執。」且不需特別在靜坐中才體驗，而是每時每刻面對人事物都能如此。現在我的修行也不一樣了。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">譬如，我過去未覺悟時，靜坐往往存有各種目標：要放下、要不起念、要更專注覺照、要明心見性、要回歸自性等等。如今則不同：打坐并不是為了</span>“<span lang="ZH-CN">顯現佛性</span>”<span lang="ZH-CN">，而是</span>“<span lang="ZH-CN">坐即佛性</span>”<span lang="ZH-CN">。打坐只是打坐，僅此而已，空調聲、身體呼吸，都是佛性</span>——<span lang="ZH-CN">本來無我、本自清凈的覺知。如果我見未斷，即便知識上曉得</span>“<span lang="ZH-CN">諸法因緣生、諸法因緣滅</span>”<span lang="ZH-CN">，還是無法真切體會，因為心中仍執著</span>“<span lang="ZH-CN">有個覺者在看外緣</span>/<span lang="ZH-CN">外境</span>”<span lang="ZH-CN">。如若悟</span>“<span lang="ZH-CN">本來無我</span>”<span lang="ZH-CN">，才能真實體會：一切皆因緣法。若有狗、狗吠、空氣、人耳朵等因緣，在那一刻顯現</span>“<span lang="ZH-CN">聽到聲音</span>”<span lang="ZH-CN">，此時整個宇宙就只有那聲音，一個清凈的覺知，并沒有</span>“<span lang="ZH-CN">聽者</span>”<span lang="ZH-CN">。也非</span>“<span lang="ZH-CN">某個能覺</span>”<span lang="ZH-CN">在照聽那聲音，而是宇宙因緣和合下所顯</span>“<span lang="ZH-CN">聽</span>”<span lang="ZH-CN">之現象；吃飯亦同理</span>——<span lang="ZH-CN">是整個宇宙在吃飯。雖然這種說法不易憑思考理解，但卻能親身感受到。（類似頗求那比丘問佛陀：</span>“<span lang="ZH-CN">為誰受？</span>”<span lang="ZH-CN">佛陀答：</span>“<span lang="ZH-CN">若我言有受者，你會問</span>‘<span lang="ZH-CN">誰在受？</span>’<span lang="ZH-CN">；但實際上應問</span>‘<span lang="ZH-CN">何因緣故有受？</span>’<span lang="ZH-CN">佛陀會答</span>‘<span lang="ZH-CN">觸緣故有受，受緣愛。</span>’”<span lang="ZH-CN">）</span><br /><span lang="ZH-CN">由此，在日常行住坐臥，都能像這樣修行，無需再設什么</span>“<span lang="ZH-CN">開悟</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">恢復本性</span>”<span lang="ZH-CN">的目標，當下既是悟，也是佛性。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">也不必執著</span>“<span lang="ZH-CN">去妄</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">去念</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">去三毒</span>”<span lang="ZH-CN">而修。若已了達人法二空，連這些目標都不必執著，只有每時每刻的</span>“<span lang="ZH-CN">實證、印證</span>”<span lang="ZH-CN">。也就是覺知：一切念頭、妄想、煩惱，皆空不可得。如果了知這點，不會把妄念當真，自然不執著，則一切念頭無為無作，自行了脫，不留痕跡。如果把妄念當真實之物非得去掉，那就留下了痕跡，使念念相續。正所謂</span>“<span lang="ZH-CN">當觀一切法如夢幻泡影，顯現卻無實體</span>”<span lang="ZH-CN">。因緣所生，因緣盡即了，無需造作，可自解脫三毒。若有我見，則以為</span>“<span lang="ZH-CN">我能控制念頭的生起</span>”<span lang="ZH-CN">，或</span>“<span lang="ZH-CN">我守著一個覺者去看念頭、不受其影響</span>”<span lang="ZH-CN">，那還是假造作，我執尚未斷，故不得解脫。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">對一個尚未覺悟的人而言，可能也理解</span>“<span lang="ZH-CN">修行要覺照、不要胡思亂想、不執著</span>”<span lang="ZH-CN">等道理，但尚未了達人法二空就仍會有所差別。譬如</span>“<span lang="ZH-CN">念念不相續</span>”<span lang="ZH-CN">對未覺悟的人來說是</span>“<span lang="ZH-CN">在覺照中，不讓胡思亂想沒完沒了</span>”<span lang="ZH-CN">，但對覺悟無我的人來說，則是</span>“<span lang="ZH-CN">因見一切法本就沒有連續之我體，不依不續，所以不會再執著任何連續體，一切自然當了</span>”<span lang="ZH-CN">。因此，覺悟之后，</span>“<span lang="ZH-CN">正見、正覺</span>”<span lang="ZH-CN">會讓修行更自如，也更有方向。修行既需要正見，也需要覺悟，還要能將其落實在日常里（行）。若只講</span>“<span lang="ZH-CN">修</span>”<span lang="ZH-CN">不講正見，容易落入外道式修行；若只講</span>“<span lang="ZH-CN">正見</span>”<span lang="ZH-CN">而不修觀行，不過是書本知識；或者雖學了些佛理、也認真修行，但若</span>“<span lang="ZH-CN">我見</span>”<span lang="ZH-CN">不斷，仍不能解脫。故必須</span>“<span lang="ZH-CN">見、證、行</span>”<span lang="ZH-CN">三者具足，行解相應，方得圓滿。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">這些并非空想，而是真實可見的。我不敢說自己的修行有多大成就，也不敢說自己修得很精進，但小小進步已使我對法更有信心。我明白佛法并非只屬于大菩薩、圣者；我們凡夫也能切實感受和受用。比如，我感覺自從某些覺悟后，內心貪嗔癡逐漸淡薄，很多執著都放下，生活中煩惱輕、幸福感增強。當然，我也知道成佛之路還很遙遠。</span><o:p></o:p></p><div align="center" class="MsoNormal" style="font-size: medium; text-align: center;"><hr align="center" size="2" width="100%" /></div><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b>2013</b><b><span lang="ZH-CN">年</span>4</b><b><span lang="ZH-CN">月</span>25</b><b><span lang="ZH-CN">日</span><span lang="ZH-CN">&nbsp;</span></b><b><span lang="ZH-CN">寫給我母親，解釋</span>“Hīnayana(</b><b><span lang="ZH-CN">小乘</span>)”</b><b><span lang="ZH-CN">修法</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">在我第二篇文章里提過：</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;">“<span lang="ZH-CN">許多人以為</span>‘<span lang="ZH-CN">無我</span>’<span lang="ZH-CN">是修到沒有我相的一種境界。誠然，這的確重要，是一種修行成就；但佛陀在經中所言</span>‘<span lang="ZH-CN">無我</span>’<span lang="ZH-CN">并不是成就，而是</span>‘<span lang="ZH-CN">法印</span>’——<span lang="ZH-CN">對一切法而言，本來就無我，本來就無</span>‘<span lang="ZH-CN">能覺者</span>/<span lang="ZH-CN">所覺對象</span>’<span lang="ZH-CN">的對立，無</span>‘<span lang="ZH-CN">見者</span>/<span lang="ZH-CN">聽者</span>/<span lang="ZH-CN">行者</span>’<span lang="ZH-CN">。在聽聲音時，一直以來都只有聲音，沒有</span>‘<span lang="ZH-CN">聞者</span>’<span lang="ZH-CN">，也沒有</span>‘<span lang="ZH-CN">我</span>’<span lang="ZH-CN">，本來就是如此，無需刻意</span>‘<span lang="ZH-CN">消滅</span>’<span lang="ZH-CN">一個</span>‘<span lang="ZH-CN">我</span>’<span lang="ZH-CN">，因為根本沒什么</span>‘<span lang="ZH-CN">我</span>’<span lang="ZH-CN">可消滅。這是需要體悟的，不是修行或境界。如果沒有真正體悟，無論如何修也達不到自如。</span>‘<span lang="ZH-CN">無我</span>’<span lang="ZH-CN">并非成就或境界，而是法本無我，本來如此。</span>”<o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">小乘行者以漸修的方式定慧雙修，最終得以</span>“<span lang="ZH-CN">征悟人我空</span>”<span lang="ZH-CN">。正如我在第二篇文章所舉例，當達到那種層次后，也無需透過入定去體會</span>“<span lang="ZH-CN">忘我</span>”“<span lang="ZH-CN">身心脫落</span>”<span lang="ZH-CN">，可以時時自然融入法界，沒有能所內外，不依靠任何有為法的輔助。若只是暫時體驗身體消失，那是入定，不是開悟。若有人在第一篇文章所描寫的見地，也許可以暫時進入一種</span>“<span lang="ZH-CN">舍身忘我</span>”<span lang="ZH-CN">的狀態，卻無法持續，因為身見、我見尚未斷。若真正了悟人我本空，日常生活中我相、身心相都會脫落，無需靠打坐入定就能達成。定與慧不同，卻需雙修。</span><o:p></o:p></p><div align="center" class="MsoNormal" style="font-size: medium; text-align: center;"><hr align="center" size="2" width="100%" /></div><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b>2013</b><b><span lang="ZH-CN">年</span>5</b><b><span lang="ZH-CN">月</span>14</b><b><span lang="ZH-CN">日</span><o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">母親問我一個問題，我在郵件中回覆，談到</span>“<span lang="ZH-CN">習氣、業力</span>”<span lang="ZH-CN">、</span>“<span lang="ZH-CN">自然無為</span>”<span lang="ZH-CN">、以及見地的關系。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">問：</span></b><br /><span lang="ZH-CN">那天聽了一首</span>VCD<span lang="ZH-CN">里的歌，旋律優美，我只聽了兩遍，但接下來兩三天腦海里不時浮現這首輕快的曲調。是不是因為</span>“<span lang="ZH-CN">喜歡</span>”<span lang="ZH-CN">而執著了？陳老師說現在的人時時用手機、電腦，讓他們停也停不下來，是否會危害修行？因為這種習性會影響不染著的清凈。那我是不是連手機游戲都不該玩？你們工作學習都要用電腦，如何才能不讓它成為習性？你們常聽音樂，不會著迷嗎？我不明白。</span><br /><span lang="ZH-CN">芳姨送我一本弘一大師的書，我正在讀，里頭講到八關齋戒禁止唱歌跳舞看戲</span>——<span lang="ZH-CN">說這些都障礙道心</span>——<span lang="ZH-CN">詩詞歌賦亦然。我平時喜歡看書、以前愛看電影，這些內容肯定會儲存到八識田里。我們做在家人，處處外緣，想要每一念都保持莊嚴、不染不除，不容易。你是不是都這樣修？</span><br /><span lang="ZH-CN">有空可否再寫些偈語給我看呢？與佛同在。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><b><span lang="ZH-CN">答：</span></b><br /><span lang="ZH-CN">我們的真如本性時刻展現在每一刻：佛性即</span>“<span lang="ZH-CN">明</span>”<span lang="ZH-CN">（靈明覺體）與</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">（性空無我）。其中，</span>“<span lang="ZH-CN">明</span>”<span lang="ZH-CN">指的是</span>“<span lang="ZH-CN">心</span>”<span lang="ZH-CN">，</span>“<span lang="ZH-CN">空</span>”<span lang="ZH-CN">指的是</span>“<span lang="ZH-CN">性</span>”<span lang="ZH-CN">。它雖靈明，卻性空不可得。真如本性本自圓成，無所缺，所以也無需另外造作、修、改進。既然性本來如此，何須人造？但為什么我們從無始以來一直在生死煩惱之中？因為</span>“<span lang="ZH-CN">無明</span>”——<span lang="ZH-CN">不明本性與錯誤知見</span>/<span lang="ZH-CN">我見，從而生起種種造作（造作</span>=<span lang="ZH-CN">業力），使得生死煩惱不已。若真正證悟本性，便可于每一刻印證，自然無為，不再造作。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">什么是</span>“<span lang="ZH-CN">有為</span>”<span lang="ZH-CN">？什么又是</span>“<span lang="ZH-CN">造作</span>”<span lang="ZH-CN">？只要有所求，就是造作；有執著即是造作；有我執也是造作；任何對立也是造作；想將所見與相分離還是造作。造作會變成一種</span>“<span lang="ZH-CN">動力</span>”<span lang="ZH-CN">，就像輪子在轉</span>——<span lang="ZH-CN">轉得越快，慣性越大，忽然要停也不容易。既然無我是法印，一切法本無我，那么</span>“<span lang="ZH-CN">造作</span>”<span lang="ZH-CN">本身也本無我。如果真有個</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">和</span>“<span lang="ZH-CN">我所</span>”<span lang="ZH-CN">，那就能一想到</span>“<span lang="ZH-CN">我不要造作</span>”<span lang="ZH-CN">，造作就立刻停止，可事實并非如此。造作是因緣所生的法，一旦生起，動力印刻在第八識里，便會不斷浮現。那個</span>“<span lang="ZH-CN">想要控制造作</span>”<span lang="ZH-CN">的念頭也可能是</span>“<span lang="ZH-CN">無明</span>/<span lang="ZH-CN">業力的習性</span>”<span lang="ZH-CN">產生的另一個造作</span>/<span lang="ZH-CN">我執，認為有我可以控制或壓制念頭，但其實并不能解脫。第八識的特性如此：只要有造作、執著，便種下印痕。為什么聽到馬路聲不會留下印痕，而喜歡的歌卻會？正是由于執著，帶來動力，形成一種習性。若我們不跟隨它，不再加大這股動力，它就會漸漸失去力量，念頭自然平息。好比坐在草地上會壓出一個痕跡（比喻第八識的記印），但當我們離開，那痕跡會慢慢復原。</span><br /><span lang="ZH-CN">不過，這還沒能解決</span>“<span lang="ZH-CN">根本無明我執</span>”——<span lang="ZH-CN">所以仍不能徹底解決造作根源的問題。根本我執來源于</span>“<span lang="ZH-CN">造作習性</span>”<span lang="ZH-CN">與第八識的無明種子。貪嗔癡之造作基于錯誤見解（能所對立）：自認為</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">能得到想要的（貪），或排斥不想要的（嗔），而不知</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">之外本無體（無明）。想要從根本上破除，就必須</span>“<span lang="ZH-CN">見性</span>”<span lang="ZH-CN">。用意志力強行破煩惱、我執并無用。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">前面談了</span>“<span lang="ZH-CN">造作</span>”<span lang="ZH-CN">，再說說</span>“<span lang="ZH-CN">無為</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">自然</span>”<span lang="ZH-CN">。證悟本性后會體會到</span>“<span lang="ZH-CN">自然</span>”<span lang="ZH-CN">。不過，這里的</span>“<span lang="ZH-CN">自然</span>”<span lang="ZH-CN">并不是</span>“<span lang="ZH-CN">習以為常</span>”<span lang="ZH-CN">的意思。平時人們常說</span>“<span lang="ZH-CN">我早就習慣了，已經自然了</span>”<span lang="ZH-CN">，或</span>“<span lang="ZH-CN">本來不會騎車，學會之后就順手自然</span>”——<span lang="ZH-CN">這不一樣。真正的</span>“<span lang="ZH-CN">自然</span>”<span lang="ZH-CN">是指：一切所見所聞、所有行為動作，都是佛性</span>/<span lang="ZH-CN">覺性自然之妙用，皆是緣起法，并無我在主宰。因緣之下，自然生滅，來去自由。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><br /><span lang="ZH-CN">什么是</span>“<span lang="ZH-CN">無為</span>”<span lang="ZH-CN">？道教</span>/<span lang="ZH-CN">老子也講無為，如</span>“<span lang="ZH-CN">人法地、地法天、天法道、道法自然</span>”<span lang="ZH-CN">等。佛教同樣提倡無為，不過這里最好前面加一字，叫</span>“<span lang="ZH-CN">為無為</span>”<span lang="ZH-CN">。老子說：</span>“<span lang="ZH-CN">為無為，事無事，味無味。</span>”<span lang="ZH-CN">無為不是說我們什么都不做、像根木頭；而是說我們每一個行為、每一個體驗都在不立能所、不執著</span>“<span lang="ZH-CN">我</span>”<span lang="ZH-CN">的前提下自然而生。真正的無為是</span>“<span lang="ZH-CN">洞悉本來無我，知道沒有作者或所作，一切當下本性充分顯露，毫無自我牽扯</span>”<span lang="ZH-CN">。這才是真無為。我所說的</span>“<span lang="ZH-CN">無心</span>”<span lang="ZH-CN">不單是</span>“<span lang="ZH-CN">沒有分別善惡念頭</span>”<span lang="ZH-CN">，而是</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">。（暫時的</span>“<span lang="ZH-CN">忘我無心</span>”<span lang="ZH-CN">不代表見性，唯有真正證悟法印之無我后，才會自然呈現</span>“<span lang="ZH-CN">無心</span>”<span lang="ZH-CN">。</span>“<span lang="ZH-CN">體驗</span>”<span lang="ZH-CN">與</span>“<span lang="ZH-CN">體悟</span>”<span lang="ZH-CN">不同。）</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">唯有真正</span>“<span lang="ZH-CN">無我</span>”<span lang="ZH-CN">，方能</span>“<span lang="ZH-CN">全性即修，全修即性，性修不二</span>”<span lang="ZH-CN">。舉例：若念佛時，全部本性僅僅展現在這一句</span>“<span lang="ZH-CN">阿彌陀佛</span>”<span lang="ZH-CN">的圣號當中，無作者、無所作、無內外，整個宇宙都</span><span>僅僅展現</span><span lang="ZH-CN">在這</span><span>“</span><span lang="ZH-CN">一念阿彌陀佛</span><span>”</span><span lang="ZH-CN">中。日常生活中的走路、吃飯、做事，同樣可以如此，這就能動靜一如。無為并非消極，而是大自由。</span></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">若尚未見性，就會覺得</span>“<span lang="ZH-CN">自然</span>”“<span lang="ZH-CN">無為</span>”<span lang="ZH-CN">遙不可及。很多人嚷著</span>“<span lang="ZH-CN">我要放下，我要解脫</span>”<span lang="ZH-CN">，卻做不到。因為根本我執必須通過</span>“<span lang="ZH-CN">悟</span>”<span lang="ZH-CN">來破，需要啟發智慧。唯有覺悟方能真正</span>“<span lang="ZH-CN">看破、放下</span>”<span lang="ZH-CN">。去除無明的方法并非</span>“<span lang="ZH-CN">不要想就好</span>”<span lang="ZH-CN">，就像有人怕房里有魔鬼，要解決辦法不是叫他</span>“<span lang="ZH-CN">別想魔鬼</span>”<span lang="ZH-CN">，而是</span>“<span lang="ZH-CN">把燈打開</span>”<span lang="ZH-CN">，一看就知根本沒有魔鬼，可見他的無明是沒有依據的。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><br /><span lang="ZH-CN">同理，若要破除對人我、法我之執，就得親證</span>“<span lang="ZH-CN">般若智慧</span>”<span lang="ZH-CN">，真正覺悟</span>“<span lang="ZH-CN">本來無我</span>”<span lang="ZH-CN">，如同打開燈，一下就明白了。悟到空性后，大部分我執會逐漸消退，只是初悟還會有細微之惑，唯至佛位才徹底超越。通達人法二空時，一切念頭、萬法皆是清凈覺知，且無體虛幻，本無生住滅、無方所可得，如夢幻泡影。緣起既生，緣滅則了，所念所見所聞所行，如水中作畫，雖歷歷分明，卻不留痕跡，畢竟空明。即便暫有</span>“<span lang="ZH-CN">造作</span>”<span lang="ZH-CN">之現象，也能自然解放，不必刻意</span>“<span lang="ZH-CN">放下</span>”<span lang="ZH-CN">，也無需對抗。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><br /><span lang="ZH-CN">所以，雖我說</span>“<span lang="ZH-CN">無為</span>”“<span lang="ZH-CN">自然</span>”<span lang="ZH-CN">，它更適合</span>“<span lang="ZH-CN">悟后起修</span>”<span lang="ZH-CN">。若一開始就喊</span>“<span lang="ZH-CN">一切行自然</span>”“<span lang="ZH-CN">本性具足不必修</span>”“<span lang="ZH-CN">不要有為，一切隨它生滅</span>”<span lang="ZH-CN">，有人可能誤以為那就是修行，結果反而成為</span>“<span lang="ZH-CN">最懶惰的修行人</span>”<span lang="ZH-CN">。解脫圣者是</span>“<span lang="ZH-CN">念念寂滅、無為</span>”<span lang="ZH-CN">，他若未悟，還以為自己在修</span>“<span lang="ZH-CN">無為法</span>”<span lang="ZH-CN">，實際上是一堆妄想不斷。這種落差就在</span>“<span lang="ZH-CN">我執</span>”<span lang="ZH-CN">是否除去。若</span>“<span lang="ZH-CN">我見</span>”<span lang="ZH-CN">還在，一旦放松，又被習性牽著走。但當真正悟到</span>“<span lang="ZH-CN">空明智，性相一如</span>”<span lang="ZH-CN">，無為法對他就十分相合，且不必人教，他也能自然融入無為修行。有為法那種</span>“<span lang="ZH-CN">有所造作</span>”<span lang="ZH-CN">式的修行方法對他不再適合。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><br /><span lang="ZH-CN">若尚未證悟，一些基礎修行還是很重要。譬如每天打坐，培育定慧；在家人要盡量減少不必要的外攀緣，要珍惜人身短暫且難得的修行因緣；在日常保持覺照，多修定心、觀照本來面目或反聞自性。修行須腳踏實地，一步一步來，不可急于</span>“<span lang="ZH-CN">跳級</span>”<span lang="ZH-CN">。不過，如果像我一樣，以</span>“<span lang="ZH-CN">觀修</span>”<span lang="ZH-CN">直指，或許會更快、更直接地悟得本性。近年來已有不少人因我所分享的法要而得證悟，絕非一例兩例。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><span lang="ZH-CN">首先可以先體悟</span>“<span lang="ZH-CN">覺性</span>”<span lang="ZH-CN">（參見我第一篇文章），打坐時可參：</span>“<span lang="ZH-CN">未生我以前的本來面目是什么？</span>”<span lang="ZH-CN">或</span>“<span lang="ZH-CN">念頭未起時，誰在知？</span>”<span lang="ZH-CN">不必用思考去回答，而要</span>“<span lang="ZH-CN">反聞聞自性</span>”<span lang="ZH-CN">，真證悟后才知道。課本答案都沒用，唯有親證</span>“<span lang="ZH-CN">如人飲水，冷暖自知</span>”<span lang="ZH-CN">。不斷觀修，終有一日忽然妄念不生，看到自性遍滿一切，本覺即是</span>“<span lang="ZH-CN">我之存在本身</span>”<span lang="ZH-CN">，不再疑惑。接著，再繼續觀修以破能所見，更進一步看破人我見，可依《婆酰迦經》。此時會領悟《楞嚴經》里所說</span>“<span lang="ZH-CN">吾人五陰就是佛性</span>”<span>(“<span lang="ZH-CN">阿難！汝猶未明一切浮塵諸幻化相當處出生、隨處滅盡、幻妄稱相，其性真為妙覺明體；如是乃至五陰六入，從十二處至十八界，因緣和合，虛妄有生；因緣別離，虛妄名滅；殊不能知生滅去來本如來藏常住妙明、不動周圓妙真如性；性真常中，求于去來迷悟死生，了無所得。</span>”)</span><span lang="ZH-CN">，迷時為幻相、悟時為真心，性相一如。再來觀修破除法我見。</span><o:p></o:p></p><p class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN">（更新：</span><span>Soh</span><span lang="ZH-CN">指出，</span><span>John Tan</span><span lang="ZH-CN">此前寫道：</span><span>“</span><span lang="ZH-CN">大乘佛教中的</span><span>‘</span><span lang="ZH-CN">常</span><span>’</span><span lang="ZH-CN">意味著不存在生滅的因，而非所謂的</span><span>‘</span><span lang="ZH-CN">不變與真實</span><span>’</span><span lang="ZH-CN">。</span><span>”, ““</span><span lang="ZH-CN">常</span><span>”</span><span lang="ZH-CN">并非指有個東西保持不變，而是指沒有生之因。</span><span>”</span><span lang="EN-GB">）</span></p><p class="MsoNormal"><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">如果對無我的體悟已夠深，<span lang="ZH-CN" style="line-height: 18.4px;">則不僅僅專注于</span>靜坐，但是靜坐還是重要的。此時</span><span style="font-size: small;">“</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">修</span><span style="font-size: small;">”</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">更多是在日常中去印證</span><span style="font-size: small;">——</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">無論行走、說話、看電視、做事，都要完全敞開，完全融入當下的行為，就如我說的</span><span style="font-size: small;">“</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">沒有作者與所作，一切本性全然展現在此刻行為或體驗中</span><span style="font-size: small;">”</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">，完全沒有一個</span><span style="font-size: small;">“</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">我</span><span style="font-size: small;">”</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">。未悟時也得面對人事物，悟后也得面對人事物，區別在于：若有智慧，整個宇宙在面對，而非</span><span style="font-size: small;">“</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">我</span><span style="font-size: small;">”</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">在面對。與他人交談時，并無</span><span style="font-size: small;">“</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">我</span><span style="font-size: small;">”</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">與</span><span style="font-size: small;">“</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">別人</span><span style="font-size: small;">”</span><span lang="ZH-CN" style="font-size: medium;">，而是一整個行動，沒有我相、人相、眾生相、壽者相。這時也應多修慈悲喜舍，把自己了解的佛法分享給別人，這樣才能福慧雙修。當然，<span lang="ZH-CN" style="line-height: 18.4px;">還需</span>維持打坐，因為打坐仍是很有益處的；連佛陀悟后也日日靜坐，我也盡量抽空打坐。</span><span style="font-size: small;"><o:p></o:p></span></p><p class="MsoNormal" style="font-size: medium;"><o:p>&nbsp;</o:p></p></span></div><div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: 0cm;"><div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: 0cm;"><div class="body" id="post-body-10469865"><h5 class="uiStreamMessage userContentWrapper" data-ft="{&quot;type&quot;:1,&quot;tn&quot;:&quot;K&quot;}" style="font-size: medium;"><span style="font-weight: normal;"><span class="userContent" style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;"></span></span></h5><p data-end="7" data-start="0" style="font-size: medium;"><strong data-end="7" data-start="0"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">更新：</span></strong></p><p data-end="50" data-start="9" style="font-size: medium;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">為了更明確地說明在見到實相以后，修行和禪修依然需要持續進行，以下是一些相關的摘錄。</span></p><hr data-end="55" data-start="52" style="font-size: medium;" /><p data-end="77" data-start="57" style="font-size: medium;"><b><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">John Tan多年前曾說：</span></b></p><blockquote data-end="460" data-start="79" style="font-size: medium;"><p data-end="176" data-start="81"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">“在這個見地（見無我）之后，務必要對‘無我’之道與修行之路了然。許多人錯誤地認為，由于無我，所以無需做任何事、也無需修行——但這正是用‘自我觀點’來理解‘無我’，即使已經獲得了見地仍然如此。</span></p><p data-end="360" data-start="181"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">并非因為沒有自我，就什么都不用練習；而是因為沒有自我，才顯現出‘只有無明’與‘煩惱鏈鎖’的活動。修行因此是為了對治無明以及這些帶來苦惱的連串活動。雖無主體，但仍有“注意”可運用。因此，修行離不開智慧、觀（毗婆舍那）、正念與定力。如果對這些修持無法嫻熟，就不可能解脫。所以不要自欺欺人、給自己心理暗示，走上‘不修行’的錯誤道路，而白白浪費了無我這一珍貴的見地。</span></p><p data-end="460" data-start="365"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">當然，也存在一種‘被動模式’的修行方式——無抉擇的覺知（choiceless awareness），但不應將之誤解為默認途徑。這種方式很難算得上對任何技能的‘嫻熟掌握’，更遑論究竟解脫了。”</span></p></blockquote><hr data-end="465" data-start="462" style="font-size: medium;" /><p data-end="501" data-start="467" style="font-size: medium;"><strong data-end="499" data-start="467"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">2013年時，John Tan提到：</span></strong></p><blockquote data-end="573" data-start="502" style="font-size: medium;"><p data-end="573" data-start="504"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">“安般念（Anapanasati，觀息法）很好。在你對無我有了洞見之后，要掌握一種方法，能在不經過繁瑣思考的情況下，讓你進入無我的狀態。”</span></p></blockquote><p data-end="602" data-start="575" style="font-size: medium;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">至于“無抉擇的覺知”，<strong data-end="499" data-start="467">John Tan</strong>還補充道：</span></p><blockquote data-end="684" data-start="603" style="font-size: medium;"><p data-end="684" data-start="605"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: medium;">“選擇本身沒有問題。唯一的問題在于‘選擇 + 覺知’。正是那一點微細的念頭——誤以為有一個額外‘主體’（Soh 注：也即錯誤地添加或虛構出一個‘主體/施為者’）。”</span></p></blockquote><blockquote data-end="684" data-start="603"><p data-end="684" data-start="605"><span style="font-family: &quot;Noto Sans&quot;;">“真正的自由狀態始終是自然的狀態，也就是不再被自我/大我束縛的心境。你先要熟悉那種‘味道’：比如，通過專注呼吸的禪修練習，直到不見自我，只剩下吸氣和呼氣……然后你就能理解‘放下’究竟意味著什么。”</span><span>&nbsp;</span></p></blockquote><hr data-end="689" data-start="686" style="font-size: medium;" /><blockquote data-end="791" data-is-last-node="" data-is-only-node="" data-start="691" style="font-size: medium;"><p data-end="791" data-is-last-node="" data-start="693"><br /></p></blockquote><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">無我（</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">Anatta</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">）</span><span face="PingFangTC-Semibold" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">郵</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">件（中文版）</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">Soh</span><span style="font-kerning: none;"><br /></span><span style="font-kerning: none;">我發現這是我十年前寫下的文章。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; min-height: 18.4px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;"></span><br /></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span face="PingFangTC-Semibold" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">給</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">&nbsp;XX 的回復</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">XX，</span><span style="font-kerning: none;"><br /></span><span style="font-kerning: none;">謝謝你的提醒。我在寫給 YY 的內容里，主要想表達的是“正見”的重要性。因為唯有建立正見，才能突破對一切法相的妄見和妄執，所以若想真正做到“無相”，就必須依靠正見。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-kerning: none;"><span style="font-size: medium;">我在寫下**第一篇文章（2010年6月）**時，的確還存在“執著于虛空法相”的現象。不過，隨著不斷舍棄對法相的執著，不再刻意去肯定一個“虛空相”，漸漸地體會到：覺性會隨緣而行、隨物而應。由于不特意去“肯定”某種“虛空相”，日常生活中便只是保持一種“無為無作”的自然覺照和覺知。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">然而，直到</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">2010年10月</span><span style="font-kerning: none;">真正覺悟到“法印之無我”，才徹底斷除了對“我體”的迷惑、妄見和妄執。</span><span style="font-kerning: none;"><br /></span><span style="font-kerning: none;">以前正是因為執著一個“我體”，甚至把“覺體”誤認為“我體”，才會出現所謂“虛空相”或“內外、能所”等執著。這些都離不開“我見”的范疇。也就是說：</span></span></p><ul style="font-size: medium;"><li style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">將個人身心</span><span face="PingFangTC-Regular" style="font-kerning: none;">執為</span><span style="font-kerning: none;">我，是一種“我</span><span face="PingFangTC-Regular" style="font-kerning: none;">見</span><span style="font-kerning: none;">”；</span></span></li><li style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">將如虛空的“</span><span face="PingFangTC-Regular" style="font-kerning: none;">覺</span><span style="font-kerning: none;">”</span><span face="PingFangTC-Regular" style="font-kerning: none;">執為</span><span style="font-kerning: none;">“我體”，也是“我</span><span face="PingFangTC-Regular" style="font-kerning: none;">見</span><span style="font-kerning: none;">”；</span></span></li><li style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">將一個“不分內外”的</span><span face="PingFangTC-Regular" style="font-kerning: none;">覺</span><span style="font-kerning: none;">體當作永恒不</span><span face="PingFangTC-Regular" style="font-kerning: none;">變</span><span style="font-kerning: none;">的“我”，同</span><span face="PingFangTC-Regular" style="font-kerning: none;">樣</span><span style="font-kerning: none;">是“我</span><span face="PingFangTC-Regular" style="font-kerning: none;">見</span><span style="font-kerning: none;">”。</span></span></li></ul><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-kerning: none;"><span style="font-size: medium;">但自從覺悟到“本來無我”之后，這種迷惑與執著便自然消失，不會再把“覺體”視為“虛空相的我體”，也不會見到有內外、能所、體用之分。覺性雖然遍滿一切，卻并無“我”。若覺悟到“本無我”，就不再把“覺”當成“我體”，也就不會掉入所謂“清凈無染的虛空法相”，更不會去“肯定”某個我體（乃至虛空相的我體），也不會想要“守住”某個我體或法相。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">因為在覺悟后，看得很清楚：并沒有“三者”（觀者、在觀、所觀）。換句話說，沒有一個“如虛空般的無形覺體”在“看著”某個“虛空內的景色/念頭/聲音”等等。</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">當看到景色時，就只有景色的顯現</span><span style="font-kerning: none;">——而這便是覺性的覺知/佛性，再也不會刻意守住“無形如虛空的覺體”這一法相。由于無能所，連最遙遠的山都只是自覺/清凈覺知而已，完全沒有內外或距離之分。所以山河大地盡是法身；覺性并不限于“虛空相”，覺也不是“無形相的虛空相”，而是徹底的性空、無體可得。如今在日常生活中，看東西、做事情，僅僅是自然的“知”——無我，也無“虛空法相”，很自然地就是“覺性覺知、空性了知”，不假造作。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-kerning: none;"><span style="font-size: medium;">總而言之，一切法相都屬于“我見/邪見”范疇，因此在我的體會里，“正見”極其重要。一旦覺悟了“二空”并破除了所有妄見妄執，就能超越一切法相。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; min-height: 18.4px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;"></span><br /></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span face="PingFangTC-Semibold" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">給</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">&nbsp;YY 的回復</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">YY，</span><span style="font-kerning: none;"><br /></span><span style="font-kerning: none;">你所說的，我大致認同。但“沒有被任何東西束縛、卻依然存在覺知的狀態”，并不是我所說的“法印之無我”或“覺悟正見”。這里所說的“覺悟本來無我”，指的是“覺悟”并“斷除錯誤知見與迷惑”，而不是僅僅體會到“沒有被東西綁住卻還有覺知”的某種體驗。</span><span style="font-kerning: none;"><br /></span><span style="font-kerning: none;">確實，你可能覺察到原來那些“綁住你”的東西都只是自己幻想出來、本就不實在的，所以頓時感到解放，解除因“自我妄想”而生的“累”。這種體會固然重要，但這并不是我所說的“斷除我見”，也不是“本無我/法印之無我”的“覺悟”。至于你說的“愿意為道場和眾生犧牲”，那是一種很大的理想與愿望，這種愿力未必就代表一定是佛教所提倡——任何人都可以有這種發心，包括非佛教徒。大乘固然注重“愿力”，但有愿不等于已經是菩薩或真正懂佛法；非佛教徒一樣可能有犧牲奉獻的精神，卻從未接觸過佛教或佛法。這些做事周到、為他人著想的品質，是每個人都應該學習的；即便我父親不懂很多佛法，但他也做事非常周到，我也常向他學習。這種人生基礎固然重要，卻不代表已經明白佛法或達到“理事無礙”。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">你提到“小乘者雖能無我相（住于覺體，理上無礙）”，但在我的理解和親身領會里，小乘所證的無我相不只是“見到并住于覺體”。僅僅“見到覺體”并不代表完全覺悟“人我空”。就像我在</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">第一篇文章</span><span style="font-kerning: none;">里，雖已見證“覺體”，也體會過“沒有被任何東西束縛卻仍有覺知”，但后來我依《Bahiya Sutta》觀行，才忽然證悟“人我空”，從而徹底斷除“我見”。婆酰迦（Bahiya）因佛陀當時的一句開示當下證得阿羅漢果，所以我認為小乘的體悟核心就是“證悟人我空”。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">這時，連“鏡子與影子”的比喻都不必使用了，因為已不存在“照者/所照”——一切就是了了分明的覺性覺知，而并不是某個“了了分明的我體”在照物。后來我對“萬法緣起性空、如夢幻泡影”的</span><span face="PingFangSC-Regular" style="font-kerning: none;">真理</span><span style="font-kerning: none;">又有更深的體悟。所謂“二空顯真如”，正如佛陀在《Kalaka Sutta》（迦羅迦經）中提到的：</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-kerning: none;"><span style="font-size: medium;">「比丘，如來在看時，不立有一個‘所看之物’，不立一個‘不被看到的東西’，也不立‘尚未看的東西’，不立‘觀者’……在聽時、在觸時、在思時也是如此。因此，比丘，如來對于所有可見、可聞、可觸、可思的現象，都只是‘如’。我告訴你：并沒有任何‘如’比這更高或更崇高。」</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">這個“不立”，并不是“不要去想”那么簡單，而是要</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">證悟人法二空</span><span style="font-kerning: none;">的真理，由于不再妄見，所以真如自然顯現。禪宗公案里也有類似表述：</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">雪峰說：“要會得此事，如同古鏡——胡來胡現，漢來漢現。”</span><span style="font-kerning: none;"><br /></span><span style="font-kerning: none;">玄沙聽后問：“倘若鏡子破了又如何？”雪峰回答：“胡漢俱隱。”</span><span style="font-kerning: none;"><br /></span><span style="font-kerning: none;">玄沙說：“老和尚的腳跟還沒點地呀！”</span><span style="font-kerning: none;"><br /></span><span style="font-kerning: none;">健代回應：“胡漢現成。”</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">所以，就我個人經驗看，“見到覺體”之后，還需進一步體悟“覺”。并了悟“體、根源”/“一體”其實只是我們的“習見”。唯有破除“體、根源”這類習見障礙，才能更進一步明白“無我”。因為如果我們一直以習見來看待“覺”，就無法突破對“覺”本身可能產生的“法相/我執”。這也就無法真正了解“覺”的真面目。圣開師父所說的“如鴻飛空空無際，似刀割水水無痕”十分重要，可是“不執著”也分不同層次；要想真正做到“一點痕跡都不留”，就得破除一切我見、我執，包括對“覺”的執著與我見。這樣才能讓“覺性覺知、空性了知”真正落到實處。否則哪怕把“一體、根源、鏡子”都視為某種“我相/法相”，依舊是執著，還會留下痕跡。</span><span style="font-kerning: none;"><br /></span><span style="font-kerning: none;">當徹底破了這種我見與我執，再將所證得的正見正覺運用于日常，就自然而然能在行住坐臥中體會到“如鴻飛空空無際，似刀割水水無痕”。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">我也強調過：</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">“無我”并非是一種“清凈狀態”</span><span style="font-kerning: none;">，而是“諸法本來如此”的法印，根本不是某個“狀態、境界”或“清凈”的東西。若體悟到“法印之無我”，那并不是要你維持住什么“清凈境界”，而是在每時每刻、行住坐臥中都能體會并印證的真理。無論是待人處事、忙碌之中或靜坐時，無論有沒有念頭，都同樣是真理。聽聲音時，本來就只有聲音的“清凈覺知”，沒有聽者；看到景色、思想、做事時，全是緣起法——并無“覺者、觀者、思想者、作者”。本來無我，無能所、無內外，而當下也都只是清凈覺知。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">就好比“世界上沒有圣誕老人”或“天空里沒有花”是客觀真理（只是有人會妄見天空花、或迷信圣誕老人）。如果有人還想努力“保持一個‘沒有圣誕老人的清凈狀態’”，就說明他沒明白那是真理——因為哪里會有一個“特別的清凈境界”可守？“圣誕老人”和“沒有圣誕老人的清凈境界”都只是妄想！本來就沒有“圣誕老人”，何需另設“沒有圣誕老人的境界”呢？“無我”也是如此：若真證悟到這個</span><span face="PingFangSC-Regular" style="font-kerning: none;">真理</span><span style="font-kerning: none;">，就不會在“理”和“事”上有障礙；理即事，事即理。不存在于事外另求“清凈的無我之境”。萬法皆空、色即是空，空即是色，色不異空，空不異色；并不是在事物之外另有“空”，也不是在人事物之外另有“佛性”。性相本一如，正如我在</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">第二篇文章</span><span style="font-kerning: none;">里提過：如果離開“相”或“用”，就無所謂“佛性”。所以才能真正做到理事圓融、無有障礙。如果“人法二空”之理與現實事物是兩個截然不同的東西，那修來也無濟于事。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-kerning: none;"><span style="font-size: medium;">如今，因為我對“我和我所”的執著減少了；畢竟本來就無我，萬事萬物又皆空性、無常性，宛如夢幻泡影，所以對待善惡、得失都能看得淡些。面對人事物時，也較為平靜歡喜，不再執著于“我”或“得失”。做任何事皆是“隨緣而作，隨緣了”。我自己也在不斷學習，只能將我有限的經驗拿來分享。所以“覺悟無我”并非要保持某種出世間境界才“不被束縛”，而是在世間的每一個當下都能解脫。這就叫“正見”沒有理事的障礙，而是“理事不二”（所謂“理不離事，事不離理”）。眾生在事相中迷或不迷，關鍵在于有沒有正見。若能在行住坐臥或為人處世中，將正見落到實處，就可以如“鴻飛空空”“刀割水無痕”。</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; min-height: 18.4px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;"></span><br /></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;"><span style="font-size: medium;">附言（p.s.）</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;">“我想再補充一點：不僅要有‘正見’，還要</span><span face="TimesNewRomanPS-BoldMT" style="font-kerning: none; font-weight: bold;">親證、證悟</span><span style="font-kerning: none;">正見。‘無我’與‘空’作為法印，并不只是抽象觀念；它們是能夠‘活生生地被體驗、被落實在每個當下’的真理。一旦‘見’到，就會成為自然狀態，</span><span face="PingFangSC-Regular" style="font-kerning: none;">無費力也</span><span style="font-kerning: none;">無</span><span face="PingFangSC-Regular" style="font-kerning: none;">出入</span><span style="font-kerning: none;">。”</span></span></p><p style="-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: medium; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 10.7px;"><span style="font-kerning: none;"><span style="font-size: medium;">&nbsp;</span></span></p><div style="font-size: medium;"><span style="font-kerning: none;"><br /></span></div><p style="font-size: medium;"><b style="font-size: x-large;">請參閱我的善知識John Tan的文章：</b></p><div style="background: repeat rgb(249, 249, 249); border-bottom-color: rgb(221, 221, 221); border-bottom-style: solid; border-bottom-width: 1px; border-bottom: 1px solid rgb(221, 221, 221); color: #555555; font-size: medium; padding: 10px 0px; text-align: center;"><a href="https://www.awakeningtoreality.com/2024/06/thusness-passerby-traditional-chinese.html" style="color: #0066cc; margin: 0px 8px; text-decoration-line: none;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: large;">Thusness “真如”/PasserBy “過路人”開悟的七個階段 - Chinese Translation of Thusness/PasserBy's Seven Stages of Enlightenment&nbsp;</span></a></div><p style="font-size: medium;"><b><span style="font-family: Noto Sans; font-size: large;">Please read this first (English):&nbsp;</span></b></p><p style="font-size: medium;"><a href="https://www.awakeningtoreality.com/2007/03/thusnesss-six-stages-of-experience.html" style="-webkit-text-size-adjust: auto; color: #9e7b22; text-decoration-line: none; text-size-adjust: auto;"><span style="font-family: Noto Sans; font-size: large;">Thusness/PasserBy's Seven Stages of Enlightenment</span></a>&nbsp;</p></div></div></div></span>